Kripto varlık dosyalarında iki ayrı mağduriyet iç içe geçer: bir yanda yatırım vaadiyle alınan paranın kaybı, diğer yanda banka hesabına konulan blokedir. Hesabına bloke konulan kişi çoğu zaman kendisinin de mağdur olduğunu düşünür; buna karşılık dosyada suç gelirlerinin aklanmasına ilişkin TCK 282 kapsamında bir değerlendirme yürüyor olabilir. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri bu dosyaların çerçevesini oluşturur. Aşağıdaki kontrol listesi, blokenin ilk gününden itibaren yapılacakları ele alır.
Blokenin Kaynağını Belirlemek
Her bloke aynı değildir. Bankanın kendi iç kontrol mekanizması kaynaklı geçici kısıtlama, savcılık talimatıyla konulan tedbir ve mahkeme kararına dayanan el koyma farklı hukuki sonuçlar doğurur ve farklı mercilere başvurulmasını gerektirir. Bankadan alınacak yazılı bilgi ile blokenin dayanağı, tarihi ve konulan tutar netleştirilmeden yapılacak her başvuru, yanlış mercie yöneltilme riski taşır.
Belge ve İz Kontrol Listesi
- Paranın kaynağını gösteren belgeler: maaş, satış bedeli, kredi kullanımı, önceki hesap hareketleri
- Kripto işlemlerinin borsa hesabı dökümleri ve cüzdan adresleriyle eşleştirilmesi
- İşlem karşı tarafıyla yapılan tüm yazışmalar ve tanıtım materyalleri
- Platformun lisans durumu ve tanıtımda kullanılan getiri vaatlerinin kaydı
- P2P işlemlerde alıcı-satıcı doğrulama adımlarının ve zaman damgalarının saklanması
- Şikâyetçi olunan olayda yapılan suç duyurusunun tarihi ve dosya numarası
Kaynak Beyanının Önemi
Bloke dosyalarında belirleyici olan, paranın hesaba nereden girdiğini kesintisiz biçimde gösterebilmektir. Zincirin bir halkası açıklanamadığında, kişinin iyi niyeti tartışmaya açılır. Bu nedenle savunma, soyut beyan yerine tarih sırasına dizilmiş bir akış tablosu üzerinden kurulmalıdır. Aynı şekilde, tanımadığı kişilerden hesabına para kabul eden ve karşılığında kripto gönderen kullanıcıların, işlem başına elde ettikleri farkın niteliği ayrıca değerlendirilir.
Uzlaşma Görüşmesi mi, Hukuk Davası mı?
- Karşı tarafın kimliği belirli mi? Belirsizse tazminat davası tahsil edilebilirlikten uzak kalabilir.
- Bloke tutarı ile iddia edilen zarar örtüşüyor mu? Örtüşmüyorsa kısmi çözüm için görüşme mantıklı olabilir.
- Ceza soruşturması sürüyor mu? Soruşturmadaki tespitler, hukuk davasının delil temelini güçlendirebilir.
- Ödeme protokolü imzalanacaksa, metinde suç isnadına ilişkin bir ikrar doğurup doğurmadığı kontrol edilmelidir.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; blokenin dayanağı, işlem hacmi ve dosyadaki isnat izlenecek yolu bütünüyle değiştirebilir. İfade ve başvuru öncesinde belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte düzenlemeniz, sonradan yapılacak açıklamalardan daha koruyucudur.