Kripto varlıklarla işlenen dolandırıcılıkta hukuki mücadelenin kaderi çoğu zaman ilk günlerde belirlenir. Transfer edilen varlık, borsalar ve aracı cüzdanlar arasında hızla dolaştığı için paranın izlenmesi geciktiğinde el koyma imkânı fiilen ortadan kalkar. Bu rehber, mağdur tarafın izleyeceği başvuru sırasını ve gecikmenin doğurduğu riski konu alır.
İlk Aşamada Yapılması Gerekenler
Şikâyet dilekçesi hazırlanırken beklenmemeli, aynı anda platformla yazışma ve banka bildirimi başlatılmalıdır. Fiat para ile yapılan ilk transferin geçtiği banka hesabı, zincir üzerindeki adreslerden çok daha kolay tespit edilir ve çoğu dosyada asıl bağlantı noktası burasıdır. 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar ile 5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlüler bakımından şüpheli işlem bildirim mekanizması işletildiğinde, izleme çok daha erken başlar.
İşlem Zincirini Belge Haline Getirmek
- Gönderen ve alıcı cüzdan adresleri, işlem kimlikleri ve zaman bilgileri
- Platform hesabına ait giriş kayıtları ve yazışmalar
- Fiat aşamasındaki havale ve EFT dekontları
- Yatırım vaadi içeren tanıtım mesajları, grup konuşmaları ve tahsilat talimatları
- Varsa sahte platformun arayüz görüntüleri ve alan adı bilgileri
Dilekçede Somut Olarak Talep Edilecekler
Genel bir şikâyet metni yerine, hangi hesap ve hangi adres bakımından ne istendiği açıkça yazılmalıdır. Fiat hesaplara ilişkin bloke, aracı kuruluşlardan hesap hareketlerinin celbi, kullanıcı kimlik doğrulama kayıtlarının istenmesi ve varlıkların muhafaza altına alınması ayrı ayrı talep edilir. Aklama boyutu bulunan dosyalarda TCK 282 kapsamındaki değerlendirme, izleme taleplerinin kapsamını genişletebilir. Kripto hizmet sağlayıcılarına ilişkin SPK düzenlemeleri de yurt içinde faaliyet gösteren platformlar bakımından bilgi taleplerinin muhatabını netleştirir.
Takipsizlik Kararı Verilirse
Faili belirlenemeyen dosyalarda kovuşturmaya yer olmadığına dair karar verilebilir. Bu karara itiraz ederken yalnızca mağduriyet anlatılmamalı; hangi araştırmanın yapılmadığı gösterilmelidir. Talep edilmiş ancak yerine getirilmemiş bilgi celbi, incelenmemiş hesap hareketi veya dinlenmemiş tanık, itirazın esasını oluşturur. Bu nedenle soruşturma boyunca verilen her dilekçenin kaydı saklanmalıdır.
Hukuki Nitelendirme Sonucu Değiştirir
Aynı olay, somut duruma göre dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma veya izinsiz faaliyet gibi farklı başlıklar altında değerlendirilebilir. Nitelendirme yalnızca cezai sonucu değil; görevli mercii, izlenecek usulü ve tazminat talebinin yolunu da etkiler. Ceza dosyasının yanında hukuk davası açılıp açılmayacağı, tahsil edilebilir malvarlığının tespitine göre kararlaştırılmalıdır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Her dosyada varlığın türü, platformun yerleşim yeri ve işlem zinciri farklı olduğundan, kayıpların büyümesini önlemek için erken aşamada hukuki destek alınması önerilir.