Dijital varlık vaadiyle yürütülen dolandırıcılık dosyalarında sonucu belirleyen unsur, paranın hangi noktalarda iz bıraktığının erken tespit edilmesidir. Mağdurlar çoğu zaman yalnızca ceza şikâyetinde bulunmakta, transferin durdurulmasına yönelik adımlar gecikmektedir. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 kapsamındaki aklama tartışması, bu dosyalarda birlikte gündeme gelir.
Paranın iz bıraktığı noktalar
Zincir üzerindeki hareket ile geleneksel bankacılık kayıtlarının kesiştiği noktalar dosyanın omurgasını oluşturur. Başvurudan önce şu veriler bir araya getirilmelidir:
- Banka hesabından yapılan çıkış işlemleri, tarih ve alıcı bilgileri
- Kullanılan platformdaki hesap kayıtları ve işlem geçmişi
- Transfer edilen cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri
- Platform veya kişilerle yapılan yazışmalar ve tanıtım içerikleri
- Yatırım vaadini gösteren sözleşme, ekran kaydı ve reklam materyali
Şikâyetin muhatabı ve tedbir talebi
Şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır. Dilekçede yalnızca fiilin anlatılmasıyla yetinilmemeli, tespit edilen hesaplar bakımından tedbir uygulanması ayrıca ve açıkça talep edilmelidir. Elde edilen değerin kaynağını gizlemeye yönelik hareketler TCK 282 kapsamında ayrı bir tartışma doğurur; bu boyutun dilekçede gösterilmesi soruşturmanın kapsamını genişletebilir. Şüphelinin kimliği belirsiz olsa dahi, hesap ve adres bilgileri üzerinden soruşturma yürütülmesi istenebilir.
Kurumsal bacağın işletilmesi
Bankacılık sistemi üzerinden geçen transferler bakımından 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlara yapılan bildirim, işlemin durdurulması ihtimali açısından zaman kritik bir adımdır. 5549 sayılı Kanun kapsamındaki şüpheli işlem bildirim mekanizması ise kurumların kendi yükümlülüğüdür; mağdurun doğrudan başvurusuyla işleyen bir yol değildir. Hizmet sağlayıcının Türkiye'de faaliyet gösterip göstermediği ve SPK kripto düzenlemeleri kapsamında bir izne tabi olup olmadığı, muhatap tespitinde belirleyici olur.
Hukuk davası ile ceza şikâyetinin ilişkisi
Ceza soruşturması ile alacağın tahsiline yönelik hukuk davası birbirinin alternatifi değildir; çoğu dosyada paralel yürütülmesi gerekir. Karşı tarafın belirlenebildiği hallerde, mal varlığının elden çıkarılmasını önlemeye yönelik geçici koruma talepleri erken aşamada gündeme getirilmelidir. Yurt dışı unsurlu dosyalarda ise yetki ve uygulanacak hukuk tartışması ayrıca değerlendirilmeli, sözleşme metnindeki yetki kayıtları incelenmelidir.
Dosyanın düzenlenme biçimi
Kayıtların dağınık sunulması soruşturmayı yavaşlatır. İşlemlerin tarih sırasına dizilmiş bir çizelge halinde, her satırda tutar, kanal ve karşı taraf gösterilecek şekilde hazırlanması; ekran görüntülerinin ise elde edildiği tarih ve yöntemle birlikte sunulması yerinde olur. Zincir üzerindeki hareketlerin teknik olarak açıklanması gerekiyorsa uzman görüşü talep edilebilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve her dosyada sonuç, transferin geçtiği kanallara ve zamanlamaya göre değişir. Kayıp fark edilir edilmez başvuruların gecikmeden yapılması, kayıtların korunması bakımından önem taşır.