İcra dosyasında en çok hak kaybı, borcun esasına ilişkin tartışmalarda değil, işlemlere karşı yapılacak başvurunun yerinin ve süresinin karıştırıldığı anlarda yaşanır. Elektronik haciz uygulanan bir hesap ya da satışa çıkarılan bir taşınmaz söz konusu olduğunda, başvurunun icra dairesine mi icra mahkemesine mi yapılacağı sonucu belirler. Bu rehber, satış ve e-haciz aşamasındaki başvuruları, yanlış merciye başvuru riskiyle birlikte açıklıyor.
Elektronik Hacizde İlk Kontroller
Hesabına haciz uygulandığını öğrenen borçlunun ilk yapması gereken, dosya numarasını ve haczin dayanağını öğrenmektir. Ardından şu noktalar kontrol edilir: takip kesinleşmiş mi, ödeme emri usulüne uygun tebliğ edilmiş mi, hacze konu hesapta haczedilemeyen nitelikte para bulunuyor mu? Maaş, emekli aylığı, nafaka veya sosyal yardım niteliğindeki ödemelerin bulunduğu hesaplarda hacze ilişkin sınırlamalar İİK'da düzenlenmiştir ve bu sınırlar aşıldığında işleme karşı başvuru yapılabilir.
Şikâyet, İtiraz ve Dava Ayrımı
- Şikâyet: İcra dairesinin işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla icra mahkemesine yapılır.
- İtiraz: Borca veya imzaya yönelik olup takibin türüne göre farklı mercie ve süreye tabidir.
- İstihkak iddiası: Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiasıyla ileri sürülür ve kendi usulünü izler.
- İhalenin feshi: Satış işlemine yönelik olup icra mahkemesinden istenir ve kısa süreye bağlıdır.
İcra dairesine verilen bir dilekçeyle işlemin kaldırılmasını beklemek, sıklıkla süre kaybına yol açar. Süreye tabi şikâyetlerde günler kaçırıldığında, işlemin hukuka aykırılığı sabit olsa dahi başvuru incelenmez.
Satış Sürecinde Takip Edilecek Aşamalar
- Kıymet takdiri raporunun tebliği ve bu rapora karşı süresinde başvuru imkânı.
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği.
- Elektronik satış ortamında ilan süresi ve teklif aşamalarının takibi.
- Taşınmaz üzerindeki takyidat ve kiracılık durumunun ilanda doğru gösterilmesi.
- İhale sonrası bedelin yatırılması ve tescil aşamasının izlenmesi.
Alacaklı Tarafında Zaman Yönetimi
Alacaklı bakımından da usul aynı ölçüde belirleyicidir. Haczin ardından satış talebinin kanunda öngörülen süre içinde yapılmaması, haczin düşmesine ve sıra kaybına yol açabilir. Aynı mal üzerinde birden çok haciz varsa sıra cetveline karşı başvurunun ayrı bir usulü bulunduğu da unutulmamalıdır. Dosyadaki her tebliğ tarihinin ve talep gününün tek bir takvime işlenmesi, iki taraf için de en pratik korumadır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Takibin türü, tebligat durumu ve haczedilen malın niteliği izlenecek yolu değiştirdiğinden, haciz veya satış aşamasında dosya örneğiyle birlikte hukuki destek alınması önerilir.