Kripto dolandırıcılığı iddialarında soruşturmanın ilk günleri, paranın izinin sürülebilmesi bakımından belirleyicidir. Bu rehber, şikayetin hangi Cumhuriyet başsavcılığına verileceğini, dosyanın hangi mahkemenin görev alanına girdiğini ve malvarlığı tedbirlerinin hangi aşamada isteneceğini anlatır.
Şikayetin Verildiği Yer Neden Sonucu Değiştirir
Platformun merkezi yurt dışında olsa bile, mağdurun parayı gönderdiği banka hesabı, transferin yapıldığı şube ve mağdurun yerleşim yeri Türkiye'dedir. Şikayetin bu bağlantı noktalarını gösterecek şekilde hazırlanması, dosyanın yetkisizlikle bir başka yere gönderilmesi ihtimalini azaltır. Aynı platformdan zarar gören çok sayıda kişi varsa, dosyaların birleştirilmesi talebi de baştan dile getirilmelidir.
Soruşturmanın Malvarlığı Ayağı
Ceza soruşturması ile paranın geri alınması aynı şey değildir. Fon hareketleri 5411 ve 5549 kapsamındaki bildirim ve inceleme mekanizmalarını, aklama iddiası ise TCK 282 hükmünü gündeme getirebilir. Uygulamada geç kalınan nokta, alıcı hesaplara yönelik el koyma ve bloke taleplerinin dilekçede açıkça istenmemesidir; talep edilmediğinde bakiye kısa sürede başka hesaplara dağılır.
Görevli Mahkemeyi Belirleyen Ölçüt
- Fiilin basit dolandırıcılık mı yoksa nitelikli hal mi sayıldığı
- Bilişim sistemlerinin araç olarak kullanılıp kullanılmadığı
- Örgütlü yapı iddiasının bulunup bulunmadığı
- Yatırım aracının SPK düzenlemeleri kapsamında sunulup sunulmadığı
Bu ölçütler iddianamedeki nitelemeye göre şekillenir; niteleme değişirse dosya görevsizlikle başka mahkemeye gidebilir ve takvim yeniden kurulur.
Uzlaşma Teklifi ile Yargılamanın Sürdürülmesi Arasında
Nitelikli hallerde uzlaştırma yolu kapalıdır; buna karşılık şüpheli veya yakınları soruşturma sırasında kısmi ödeme önerebilir. Böyle bir teklif değerlendirilirken, ödemenin zararın tamamını karşılayıp karşılamadığı, şikayetten vazgeçmenin diğer mağdurların dosyasına etkisi ve olası etkin pişmanlık sonuçları ayrı ayrı tartılmalıdır. Yazılı protokol olmadan yapılan tahsilat, sonradan ispat sorunu doğurur.
Kapanış
Yukarıdaki açıklamalar genel niteliktedir. Kripto varlık uyuşmazlıklarında transfer kayıtlarının teknik yapısı ve platformun hukuki statüsü dosyadan dosyaya değişir; adım atmadan önce kayıtların tamamıyla birlikte hukuki değerlendirme yaptırmak yerinde olur.