Banka hesabına ya da kripto varlık hesabına erişimin bir anda kesilmesi, çoğu kişi için sürecin ilk ve en sarsıcı temasıdır. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, sermaye piyasası mevzuatındaki kripto düzenlemeleri ile TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin hükümlerinin kesiştiği bu alanda, blokenin hukuki niteliğini doğru tespit etmeden atılan her adım zaman kaybına dönüşür.
Önce sorulacak soru: bu bloke hangi karara dayanıyor
- Yükümlü kuruluşun kendi risk politikası kapsamında uyguladığı geçici bir kısıtlama mı?
- İlgili kurum tarafından öngörülen bir askıya alma işlemi mi?
- Soruşturma kapsamında hâkim veya savcılık kararıyla verilen bir elkoyma tedbiri mi?
Bu üç ihtimalin itiraz mercii ve süresi birbirinden farklıdır. Bankaya yapılan yazılı başvuru, elkoyma kararına karşı itiraz yerine geçmez; kararın hangi mercice verildiği öğrenilmeden yapılan başvurular çoğu zaman sonuçsuz kalır.
Görev ve yetki çerçevesi
Aklama suçuna ilişkin yargılama ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır. Soruşturma aşamasında koruma tedbirlerine ilişkin kararlar hâkimlik makamınca verilir ve bu kararlara karşı itiraz, mevzuatta gösterilen mercie yöneltilir. Öncül suçun işlendiği yer ile paranın hareket ettiği yer farklı olabileceğinden, dosyanın hangi yer savcılığında yürüdüğünün erken tespiti pratik önem taşır.
Para akışını savunma lehine kurgulamak
- Bloke edilen tutarın kaynağı, giriş tarihinden geriye doğru adım adım belgelenir.
- Ücret, kira geliri, satış bedeli veya kredi gibi meşru kaynaklar resmî kayıtlarla eşleştirilir.
- Kripto işlemlerinde platform hesap ekstresi, işlem kimlikleri ve cüzdan adresleri bir arada sunulur.
- Üçüncü kişiler adına yapılan transferlerde aradaki hukuki ilişki yazılı olarak açıklanır.
- Nakit girişleri varsa kaynağı ve tarihi ayrıca gösterilir.
Savunmanın gücü, iddianın soyut biçimde reddedilmesinden değil, paranın izlenebilir bir zincirle açıklanmasından doğar.
Mağdur konumundaki kişi için farklı hesap
Dolandırıcılık sonucu parası başka hesaplara aktarılan kişi bakımından öncelik, tedbir talebinin gecikmeden iletilmesi ve alacak zincirindeki hesapların tespitidir. Burada verilecek karar, ceza dosyasının sonucunu beklemek ile hukuk mahkemesinde ayrıca talepte bulunmak arasındadır; iki yol birbirini tamamlar ancak süreleri farklı işler.
Anlaşma önerileri karşısında dikkat
Blokenin kaldırılması karşılığında yapılan gayriresmî öneriler ciddi risk taşır. İade veya iadenin bir bölümüne ilişkin her mutabakat, dosyaya yansıtılmadan ve hukuki niteliği belirlenmeden kabul edilmemelidir; aksi hâlde hem tedbir devam eder hem de beyanlar aleyhe delile dönüşebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; malvarlığına ilişkin tedbirlerde kısa itiraz süreleri bulunduğundan, blokeyi öğrendiğiniz anda dosyanın niteliğinin tespiti için hukuki destek alınması önerilir.