İcra takibinde borçlunun ya da üçüncü kişinin karşılaştığı sorun genellikle işlemin haksızlığı değil, itirazın hangi kanaldan ileri sürüleceğidir. Elektronik haciz uygulamaları ve satış aşaması, İİK ile HMK’nın farklı yollarını aynı dosyada devreye sokar. Aşağıda bu kanalların ayrımı ve borçlu–alacaklı uzlaşmasının takibe etkisi ele alınıyor.
Şikâyet, İtiraz ve Dava: Üç Ayrı Kanal
İcra dairesinin yaptığı bir işlemin kanuna aykırı olduğu ileri sürülüyorsa yol şikâyettir ve muhatap icra mahkemesidir. Borcun kendisine ya da miktarına karşı çıkılıyorsa yol ödeme emrine itirazdır ve takip türüne göre icra dairesi ya da icra mahkemesi devreye girer. Malın borçluya ait olmadığı iddiası ise istihkak davası olarak ayrı bir kanaldır. Bu üç yol birbirinin yerine kullanılamaz; şikâyet olarak sunulan bir borç itirazı, süresinde yapılmış itiraz sayılmaz.
Elektronik Haczin Hangi Aşamasına Karşı Nereye
Banka hesapları ve kayıtlı malvarlığı üzerine elektronik yolla konulan hacizlerde en sık görülen tartışma, haczedilemeyecek değerlere dokunulmasıdır. Maaş ve benzeri düzenli gelirlerde kanunun öngördüğü sınırın aşılması, hesabın niteliği gözetilmeden bloke uygulanması ya da haczin kaldırılması gereken hâlde sürdürülmesi, icra mahkemesine yapılacak şikâyetin konusudur. Bu başvuruda hesap dökümü, ödeme kaynağını gösteren kayıtlar ve haciz tarihleri birlikte sunulmalıdır. Üçüncü kişiye ait değerlere haciz uygulanmışsa kanal değişir.
Satış Aşaması ve İhalenin Feshi
Satış aşamasında süreler kısadır ve ihale tamamlandıktan sonra yapılacak itirazın çerçevesi daralır. Kıymet takdirine karşı süresinde başvurulmaması, sonraki aşamada değer tartışmasını büyük ölçüde kapatır. İhalenin feshi talebi icra mahkemesine yapılır; ilan usulüne aykırılık, artırma şartlarındaki eksiklik ya da tebligat sorunları bu talebin tipik dayanaklarıdır. Bu nedenle satış ilanının tebliğ tarihi, dosyadaki en kritik tarih olarak ayrı izlenmelidir.
Uzlaşma ve Takibin Sürdürülmesi Kararı
Taraflar arasında yapılan taksit anlaşmaları takibi hızla durdurabilir; buna karşılık icra dosyasına verilen taahhüdün ihlali borçlu bakımından ağır sonuç doğurabildiği için metnin içeriği dikkatle kurulmalıdır. Haricen tahsil hâlinde dosyanın kapatılması, hacizlerin kaldırılması ve kayıtlardaki şerhlerin terkini ayrıca talep edilmelidir; aksi hâlde ödeme yapılmış olsa bile kayıtlar üzerinde kısıt görünmeye devam eder.
Bu açıklamalar genel işleyişi özetler; takibin türü, dosyadaki tebligat tarihleri ve malvarlığının niteliği sonucu değiştirir. İcra süreleri kısa ve telafisi güç olduğundan, haciz veya satış bildirimi eline geçen kişinin gecikmeden hukuki destek almasında yarar vardır.