Sahte yatırım platformları, taklit ödeme sayfaları ve kripto cüzdanları üzerinden ilerleyen mağduriyetlerde ilk soru genellikle "paramı nasıl bulurum" değil, "bunu hangi dosyada aratabilirim" olmalıdır. Paranın izlenmesi teknik bir çalışmadır; ancak yanlış mercide açılmış bir dosyanın içinde yürütülürse hem zaman hem de hesaplardaki bakiye kaybedilir. Aşağıdaki değerlendirme 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim düzeni, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın aklama suçunu düzenleyen 282. maddesi çerçevesinde mercii sorusunu ele alıyor.
Aynı olayın birbirinden bağımsız iki hattı
Yatırım mağduriyeti tek bir olaydır ama iki ayrı yargı hattı doğurur. Ceza hattında şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır ve yetki kural olarak suçun işlendiği yer üzerinden belirlenir; transferin çıkış noktası, iletişimin kurulduğu yer ve paranın toplandığı hesabın bulunduğu şube bu tartışmanın içindedir. Özel hukuk hattında ise genel yetki davalının yerleşim yeri mahkemesindedir; haksız fiile dayanan taleplerde fiilin gerçekleştiği veya zararın doğduğu yer de seçimlik olarak gündeme gelir. İki hattı aynı anda kurgulamak, birini diğerinin çıktısıyla beslemek için gereklidir.
Paranın izi hangi dosyada sürülür
Hesap hareketlerinin, IBAN zincirinin ve kripto borsası kayıtlarının bir bütün olarak getirtilmesi pratikte ceza soruşturması içinde daha hızlı sonuç verir; çünkü banka ve hizmet sağlayıcı kayıtlarının müzekkere ile talebi, malvarlığına ilişkin koruma tedbirleri ve bildirim yükümlüsü kuruluşların kayıtları bu hatta toplanır. Özel hukuk davasında ise aynı bilgiler çoğu zaman ceza dosyasından örnek alınarak dosyaya girer. Bu nedenle sıralama önemlidir: önce izin sürülebileceği dosya açılır, sonra alacak talebi bu izin üzerine kurulur.
Kripto ayağındaki yer belirsizliği
- Yurt dışı merkezli platformlarda muhatabın hukuki kimliği çoğu zaman ödeme sayfasındaki isimle aynı değildir; yetki itirazı ilk celsede bu farktan doğar.
- Türkiye'de faaliyet gösteren hizmet sağlayıcılar bakımından SPK düzenlemelerine tabi bir muhatap varsa, dosya ile birlikte idari başvuru hattı da açık tutulmalıdır.
- Cüzdan adresi zinciri delil olarak değerlidir, fakat cüzdanın gerçek kişiye bağlanması ancak hizmet sağlayıcı kayıtlarıyla mümkündür.
Uzlaşma teklifi geldiğinde denge nasıl kurulur
Sürecin ortasında karşı taraftan kısmi ödeme karşılığı feragat teklifi gelmesi sık görülür. Burada iki ayrı karar birbirine karıştırılmamalıdır: ceza muhakemesindeki uzlaştırma kurumunun kapsamı, dosyadaki sevk maddesine ve nitelikli hâl bulunup bulunmadığına göre değişir; özel hukuktaki sulh ise tarafların serbest iradesiyle her aşamada kurulabilir. Verilecek karar, tahsil edilebilir malvarlığının izlenmiş olup olmadığına bağlıdır. Henüz para izlenmeden imzalanan geniş ibra metni, sonradan tespit edilen hesaplar için de kapıyı kapatır.
Dosyayı kapatmadan önce
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hesap yapısı, muhatabın yerleşim yeri ve transfer tarihleri değiştiğinde yetkili merci de değişir. Kendi olayınıza ilişkin adım atmadan önce dosyanızı bir hukukçuya birlikte okutmanız yerinde olur.