İlamsız takip, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol açar; aynı hız, borçlu açısından hesapların bir sabah aniden bloke edilmesi anlamına gelebilir. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte e-haciz uygulamaları, itiraz ve şikâyet yollarının doğru kullanılmasını her zamankinden önemli hâle getirmiştir.
Takibin açıldığı icra dairesi doğru mu
İcra dairesinin yetkisi, mahkemelerin yetkisine ilişkin kurallara paralel belirlenir; kural olarak borçlunun yerleşim yeri ile borcun ifa edileceği yer öne çıkar. Yetkisiz icra dairesinde açılan takibe karşı yetki itirazı, ödeme emrine itiraz süresi içinde ve diğer itirazlarla birlikte ileri sürülmelidir. Süresinde yapılmayan yetki itirazı, takibin o dairede kesinleşmesine giden yolu açar.
İtiraz mı, şikâyet mi: iki ayrı yol
- Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik karşı çıkış itirazdır ve icra dairesine yapılır.
- Memur işleminin hukuka aykırılığı, örneğin haczedilemeyecek bir kalemin hacze konu edilmesi, şikâyet konusudur ve icra mahkemesine götürülür.
- İtirazın kaldırılması ve itirazın iptali davaları farklı mercilere ve farklı delil sistemine tabidir.
Bu ayrımın karıştırılması, en sık rastlanan hak kaybı sebebidir: şikâyet niteliğindeki bir talep icra dairesine verildiğinde süre işlemeye devam eder.
E-haczin pratikte doğurduğu sorunlar
Elektronik hacizlerde en çok tartışılan başlıklar, maaş hesabına konulan blokede yasal sınırın aşılması, aynı borç için birden çok bankada eş zamanlı bloke uygulanması ve borç ödendiği hâlde blokenin kaldırılmasının gecikmesidir. Bu hâllerde yapılması gereken, banka ile yazışmak değil; işlemi yapan icra dosyasına ivedi talep sunmak ve gerekiyorsa icra mahkemesine başvurmaktır. Banka yalnızca dosyadan gelen talimatı uygular.
Ödeme, taksit ve haricî anlaşma kararı
Borçlu için asıl soru çoğu zaman hukuki değil ekonomiktir: itiraz edip süreci uzatmak mı, yoksa yapılandırma ile bloke baskısını kaldırmak mı? Haricî anlaşma yapılacaksa mutlaka dosyaya yansıtılmalı, ödeme sonrası haciz ve blokelerin kaldırılacağı yazılı biçimde kayda geçirilmelidir. Dosya dışında yapılan ve belgelenmeyen ödemeler, takibin devam etmesi riskini doğurur.
Kontrol listesi
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligat usulü doğrulanır.
- İtiraz süresi ve kapsamı belirlenir; borcun bir kısmına itiraz ediliyorsa kabul edilen kısım net yazılır.
- Haczedilemeyen kalemler tespit edilip belgelenir.
- Dosya hesabı, işlemiş faiz ve masraf kalemleri ayrıştırılarak kontrol edilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; icra dosyalarında günler üzerinden işleyen süreler bulunduğundan, işlem yapmadan önce dosyanın güncel durumunun incelenmesi gerekir.