Kripto varlık üzerinden gerçekleşen dolandırıcılık dosyalarında mağdurlar çoğu zaman ilk olarak platformun bağlı olduğunu iddia ettiği kuruma veya denetleyici otoritelere yazar. Bu adım tek başına ceza soruşturması başlatmaz. Soruşturmayı başlatan tek merci Cumhuriyet başsavcılığıdır; idari başvurular ise ayrı bir amaca hizmet eder.
İdari Bildirim ile Ceza Şikâyetinin Ayrımı
Bankacılık ve sermaye piyasası mevzuatı ile suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin düzenlemeler, yetkisiz faaliyet ve şüpheli işlem bildirimleri bakımından kurumlara görev verir. Bu bildirimler faaliyet iznine ve idari yaptırıma yöneliktir. Mağdurun parasının iadesi ya da faillerin cezalandırılması için savcılığa şikâyet ve gerektiğinde hukuk mahkemesinde dava gerekir. İki kanalın karıştırılması, aylar süren bir bekleyişten sonra soruşturmanın hiç başlamadığının fark edilmesine yol açar.
Soruşturmanın Erken Aşamasında Kritik Talepler
- Transferin yapıldığı banka hesaplarına ve ödeme kuruluşu kayıtlarına ilişkin bilgi istenmesi talebi
- Cüzdan adresleri ve işlem kimliklerinin (hash) dosyaya sunulması
- Yurt içinde faaliyet gösteren platformlardaki bakiyeler yönünden koruma tedbiri talebi
- Tanıtım yapılan sosyal medya hesapları ve reklam içeriklerinin kayıt altına alınması
- Mağdurla kurulan iletişimin bütün hâlinde, kesintisiz biçimde sunulması
Yetki: Nerede Şikâyet Edilir?
Failler ve sunucular yurt dışında olsa dahi, şikâyet mağdurun bulunduğu yer başsavcılığına yapılabilir; yetkisizlik hâlinde dosya ilgili yere gönderilir. Çok sayıda mağdurun bulunduğu dosyalarda soruşturmaların birleştirilmesi gündeme gelebilir. Bu nedenle bireysel şikâyette bulunurken, aynı yapıya ilişkin başka soruşturma bulunup bulunmadığının araştırılması ve dilekçede belirtilmesi süreci hızlandırır.
Malvarlığının Korunması ve Tazminat Ayağı
Ceza soruşturmasında el koyma ve tedbir kararları malvarlığının kaçırılmasını engellemeye yöneliktir; ancak zararın tahsili çoğu zaman ayrı bir hukuk davasını gerektirir. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasına ilişkin fiiller yönünden ise Türk Ceza Kanunu ayrı bir çerçeve öngörür. Ceza dosyasının sonucunu beklemek, zamanaşımı ve ihtiyati tedbir imkânı bakımından her zaman lehe değildir.
Sık Görülen Usul Hataları
- Şikâyeti yalnızca elektronik postayla ve muhatapsız biçimde göndermek
- İşlem kayıtlarını ekran görüntüsüyle sınırlı tutmak, ham kayıt istememek
- Kayıp tutarını belgelemeden yuvarlak rakam beyan etmek
- Platformla yapılan yazışmaları sildikten sonra şikâyet etmek
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Ödemenin yapıldığı kanal, platformun hukuki statüsü ve mağdur sayısı izlenecek stratejiyi değiştirdiğinden, kayıtlar hâlâ erişilebilirken hukuki destek alınması önerilir.