Hesabına erişemeyen kişinin ilk refleksi bankayı aramak olur; oysa blokenin kaynağı çoğu zaman bankanın kendi ticari kararı değildir. 5549 sayılı Kanun kapsamındaki şüpheli işlem mekanizması, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'ndan doğan yükümlülükler ve savcılık kaynaklı el koyma kararları birbirinden farklı hatlardır. Doğru itiraz, önce blokenin hangi hattan geldiğini tespit etmekle başlar.
Blokeyi Sınıflandırmadan Dilekçe Yazmayın
Uygulamada üç ayrı tablo görülür: bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı geçici kısıtlama, idari nitelikteki işlem durdurma ve soruşturma kapsamında verilen adli tedbir. Aynı dilekçe üçüne birden yazıldığında, muhatabı olmayan bir merciye başvurulmuş olur ve zaman kaybedilir. Bu nedenle ilk adım, şubeden veya çağrı merkezinden blokenin niteliğine ilişkin yazılı bilgi talep etmektir.
Bankaya Yazılı Başvuruda Ne İstenmeli
- Kısıtlamanın başlangıç tarihi ve dayanağının yazılı bildirilmesi
- Kısıtlamanın hesabın tamamına mı yoksa belirli tutara mı ilişkin olduğu
- Talimat veren merci varsa, başvurunun yönlendirileceği adres
- Hesap hareketleri ve ilgili dekontların tarih aralığıyla verilmesi
Bu talep sözlü değil, kayda geçen bir kanaldan iletilmelidir. Yazılı cevap, sonraki aşamada hangi merciye gidileceğini tek başına belirleyebilir.
Paranın Kaynağını Anlatan Dosya Kurmak
İtirazın esasını, hesaba giren tutarın meşru kaynağının belgelenmesi oluşturur. Kripto varlık alım satımından doğan hareketlerde, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde faaliyet gösteren platformlardan alınan işlem dökümleri; ticari gelirlerde fatura ve sözleşme; şahsi devirlerde ise karşı tarafın beyanı önem taşır. Kaynağın parça parça değil, giriş-çıkış zinciri hâlinde sunulması gerekir; zincirdeki bir halkanın boş kalması, tüm anlatımı zayıflatır.
Suç İsnadı İhtimalini Baştan Hesaba Katmak
Hesabın, üçüncü kişilerin işlemlerine aracılık ettiği yönünde bir değerlendirme varsa TCK'nın aklama suçuna ilişkin hükümleri gündeme gelebilir. Bu ihtimalde bankaya yazılan her metin, ileride ceza dosyasında beyan olarak okunur. Bu yüzden ticari ilişkiyi savunurken yapılan aceleci açıklamalar, sonradan geri alınması güç ifadelere dönüşebilir.
Sulh Yoluyla Çözüm ile Yargıya Gitme Arasındaki Tercih
Banka bazen kısmi serbestlik önerir. Bu öneri kabul edilmeden önce, kalan tutarın akıbeti ve kısıtlamanın kaydının sürüp sürmediği sorulmalıdır; aksi hâlde sorun ertelenmiş olur. Yargı yoluna gidilecekse, hangi tedbirin hangi mercide tartışılacağı ve buna bağlı süre en baştan belirlenmelidir.
Yukarıdaki çerçeve yol gösterici niteliktedir. Hesap hareketlerinin yapısı ve dosyadaki isnat farklılaştıkça strateji de değişir; belgeler incelenmeden yürütülen bir itiraz, çoğu zaman ikinci bir engel yaratır.