Hesabına erişemeyen kişinin ilk refleksi bankayı aramaktır. Oysa blokenin kaynağı bankanın kendi kararı olabileceği gibi, 5549 sayılı Kanun çerçevesindeki bir işlem, bir soruşturma kapsamındaki elkoyma tedbiri ya da 5411 sayılı Kanun kaynaklı bir yükümlülük de olabilir. Kaynağı tespit etmeden yapılan her başvuru, doğru mercideki süreyi harcar.
Birinci İş: Blokenin Hukuki Kaynağını Tespit Etmek
Uygulamada birbirine karıştırılan üç durum vardır. Birincisi, bankanın şüpheli işlem yükümlülüğü kapsamında kendi aldığı tedbir; ikincisi, idari nitelikteki işlem gereği hesabın işleme kapatılması; üçüncüsü, savcılık veya mahkeme kararına dayalı tedbir. Yalnızca üçüncü halde muhatap adli mercidir. Bu nedenle ilk adım, bankadan blokenin dayanağının yazılı olarak sorulmasıdır; sözlü bilgi dosyaya konulamaz.
Bankaya Yapılacak Başvurunun İşlevi
- Blokenin başlangıç tarihi, kapsamı (tüm hesaplar mı, belirli tutar mı) ve dayanağı yazılı olarak istenir.
- Hesaba giren paranın kaynağı belgelerle sunulur: maaş bordrosu, satış sözleşmesi, fatura, vergi beyanı, kripto platformu işlem dökümü.
- Ters yönlü akış varsa, yani para tarafınıza bir üçüncü kişiden geldiyse, o kişiyle aranızdaki hukuki ilişki ayrıca açıklanır.
- Bankanın cevabı, sonraki aşamada adli veya idari mercie sunulacak temel belge olarak saklanır.
Kripto İşlemlerinin Getirdiği Ek Katman
Kripto varlık alım satımından kaynaklanan hesap hareketlerinde ispat yükü fiilen mağdurun üzerinde kalır. SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri lisanslı platformlar bakımından kayıt düzenini güçlendirmiştir; buna karşılık yurt dışı borsa veya cüzdan üzerinden yapılan transferlerde zincir üstü kayıtların okunabilir hâle getirilmesi gerekir. İşlem kimliği, cüzdan adresi ve zaman damgası içeren dökümler, banka hareketiyle eşleştirilerek tablo hâline getirilmelidir.
Suçlama Riskini Erken Ayrıştırmak
Hesabı üzerinden başkasına ait para geçen kişi, kolaylıkla TCK 282 kapsamındaki suçun failiymiş gibi değerlendirilebilir. Burada belirleyici olan, kişinin paranın kaynağına ilişkin bilgisi ve iradesidir. Bu nedenle savunma daha ilk ifadeden itibaren kurgulanmalı; "tanımadığım biri hesabıma para yatırdı" biçimindeki beyan, iletişim kayıtları ve ilan/mesaj geçmişiyle desteklenmelidir. İyiniyetli hesap sahibi ile aracı arasındaki fark, çoğu zaman belge düzeninde ortaya çıkar.
Yanlış Kapıya Vurmanın Bedeli
Adli mercice konulan bir tedbire karşı bankaya yapılan itiraz sonuç doğurmaz; aynı şekilde bankanın kendi tedbirine karşı doğrudan mahkemeye gidilmesi de dosyayı geri döndürür. Zaman kaybı burada yalnızca gecikme değil, ticari ilişkilerin ve ödeme yükümlülüklerinin aksaması anlamına gelir.
Bilgilendirme
Bu metin genel bir yönlendirme sunar. Blokenin niteliği ve dosyanızdaki soruşturma aşaması izlenecek yolu tamamen değiştirebileceğinden, harekete geçmeden önce dosyanıza özel hukuki destek almanız önerilir.