Bir hesabın işlem kısıtına alınması ya da bakiyeye el konulması, çoğu kişi için hukuki sürecin ilk temasıdır ve bu aşamada verilen tepki sonucu belirler. Kritik nokta şudur: her kısıtlama aynı kaynaktan gelmez ve her birinin itiraz adresi farklıdır. Aşağıda 5411, 5549, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde ayrım yapılmaktadır.
Önce kısıtlamanın kaynağını belirleyin
- Bankanın kendi risk politikası: müşterini tanı yükümlülükleri gereği uygulanan geçici kısıt; kaynağın açıklanması ve belge sunulmasıyla çözülebilir.
- Adli mercii kararı: soruşturma kapsamında el koyma veya işlem yasağı; itiraz yolu karar veren mercie göre belirlenir.
- İdari nitelikte tedbir: mevzuatta öngörülen ve kendi kanun yolu bulunan işlemler.
- İcra kaynaklı haciz: tamamen farklı bir kanaldır ve icra dosyası üzerinden yürür.
Bankaya yazılan dilekçe, adli mercii kararına karşı yapılmış bir itiraz sayılmaz. Aynı şekilde adli mercie yapılan başvuru, bankanın kendi kararından kaynaklanan kısıtı kaldırmaz.
Bankaya yapılacak başvuruda ne istenmeli?
- Kısıtlamanın hangi tarihte ve hangi dayanakla uygulandığının yazılı olarak bildirilmesi talep edilir.
- Hesap hareketleri dökümü ve kısıta konu işlemin detayı istenir.
- Paranın kaynağını gösteren belgeler sunulur: satış sözleşmesi, fatura, ücret bordrosu, tapu devri, borsa veya platform işlem dökümü.
- Cevap alınamazsa, bankacılık alanındaki şikâyet mekanizmalarına ve düzenleyici kuruma başvuru gündeme gelir.
Kripto varlık işlemlerinde kaynak belgesi
Kripto varlık alım satımından doğan bakiyelerde en sık karşılaşılan sorun, işlem geçmişinin kişiye bağlanamamasıdır. Platformdan alınacak hesap dökümü, cüzdan adresleriyle yapılan transferlerin listesi, alım ve satım tarihleri ile karşı taraf bilgileri bir arada sunulmalıdır. Üçüncü kişiler üzerinden yapılan transferler, aklama şüphesini güçlendiren en yaygın unsur olduğundan ayrıca açıklanmalıdır.
Ceza boyutunu hafife almayın
TCK 282 kapsamındaki suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama isnadı, hesabın açılmasıyla sona ermez. Şüphelinin ifadesi öncesinde hesap hareketlerinin dönem dönem açıklanabilir hale getirilmesi, savunmanın temelini oluşturur. 5549 sayılı Kanun kapsamındaki şüpheli işlem bildirimleri ise bir suçlama değil, bir bildirim mekanizmasıdır; bunun bilinmesi süreci gereksiz panikten kurtarır.
Yazışma disiplini
Bu tür dosyalarda süreci taşıyan şey, tarihli ve kayıtlı yazışmadır. Şubede sözlü olarak alınan bilgiler sonradan ispatlanamaz; her talep yazılı verilmeli ve alındı kaydı saklanmalıdır.
Buradaki bilgiler genel niteliktedir. Kısıtlamanın kaynağına göre izlenecek yol tamamen değişeceğinden, hesabınıza ilişkin bildirimi aldığınızda hukuki destek almanız önerilir.