Banka hesabına veya kripto varlık hesabına erişimin aniden kapanması, çoğu kişi için ilk kez karşılaşılan bir durumdur ve panikle atılan adımlar dosyayı zayıflatır. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığına ilişkin hükümleri, birbirinden farklı tedbir türleri doğurur. Doğru itiraz mercii, blokenin türü belirlenmeden seçilemez.
Blokenin Türünü Belirlemek: İlk ve En Kritik Adım
Uygulamada birbirine karıştırılan üç farklı durum vardır. Birincisi, bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı işlem kısıtıdır. İkincisi, mevzuat kapsamında öngörülen idari nitelikteki askıya alma işlemidir. Üçüncüsü ise soruşturma kapsamında verilen ve hakim kararına dayanan elkoyma tedbiridir. Bunların hukuki rejimi, süresi ve itiraz yolu aynı değildir. Bu nedenle ilk yapılacak iş, bankadan veya hizmet sağlayıcıdan işlemin dayanağının yazılı olarak istenmesidir.
Hangi Tedbire Nereye İtiraz Edilir?
- Soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararına karşı itiraz, kararı veren sulh ceza hakimliği aracılığıyla ilgili merciye yapılır.
- İdari nitelikteki bir işlem söz konusuysa, denetim idari yargıda gündeme gelir.
- Bankanın sözleşmesel ilişkiden doğan uygulamalarına yönelik talepler ise özel hukuk yoluna tabidir.
- Bankaya dilekçe vermek çoğu hâlde bir itiraz değil, yalnızca bilgi talebidir ve süre işletmez.
Bu ayrım yapılmadan yazılan dilekçeler, birbirini takip eden ret cevaplarıyla sonuçlanır ve dosyada gereksiz bir yazışma yığını oluşturur.
Delil Paketleme: Paranın Kaynağını Anlatmak
Blokenin kaldırılması talebinde belirleyici olan, varlığın meşru kaynağının belgeyle ve kesintisiz bir zincir hâlinde gösterilmesidir. Dağınık dekontlar yerine, tarih sırasına dizilmiş ve her hareketi bir belgeye bağlanmış bir dosya sunulmalıdır:
- Gelirin kaynağı: maaş bordrosu, kira geliri, satış sözleşmesi, şirket kâr payı kararı.
- Varlığın hesaba giriş yolu: havale açıklamaları, karşı taraf bilgisi, fatura eşleşmesi.
- Kripto varlıklarda platform işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve transfer zaman damgaları.
- Vergisel beyanlar ile hesap hareketleri arasındaki tutarlılık tablosu.
- Üçüncü kişi hesabı kullanıldıysa, bu ilişkinin yazılı dayanağı.
Sürecin Yönetiminde Dikkat Edilecekler
Bloke süresince yapılan yeni transfer denemeleri, dosyada olumsuz değerlendirilebilir. Aynı şekilde, hesap hareketlerine ilişkin sözlü açıklamaların sonradan belgeyle çelişmesi güven kaybına yol açar. İfade verilmesi gündeme geliyorsa, beyanların dosyadaki belgelerle önceden karşılaştırılması gerekir. Dolandırıcılık mağduru olarak parası bir başkasının hesabına aktarılan kişiler bakımından ise iade talebi ayrı bir usule tabidir ve soruşturma dosyası üzerinden yürütülür.
Sonuç
Bloke dosyalarında sonucu belirleyen şey, itiraz dilekçesinin sertliği değil, kaynak anlatımının belgeyle ne kadar örtüştüğüdür. Tedbirin türünü doğru tespit etmek ise bu anlatımın hangi mercie sunulacağını belirler. Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hesabınıza uygulanan işlemin dayanağı farklı bir yol gerektirebileceğinden, yazışmalara başlamadan önce dosyanın bir hukukçu tarafından değerlendirilmesi önemlidir.