İlamsız takipte ödeme emrini alan borçlunun yapması gereken iş tek cümleyle özetlenebilir: süresi içinde ve doğru yere itiraz etmek. İcra ve İflas Kanunu (İİK) sisteminde ödeme emrine itiraz, tebliğden itibaren yedi gün içinde takibin yapıldığı icra dairesine yöneltilir. Uygulamadaki en yaygın hata, itiraz dilekçesinin doğrudan icra mahkemesine ya da başka bir mercie verilmesi ve bu arada sürenin dolmasıdır.
İtirazın Sonucu ve Süresi Kaçırmanın Bedeli
Süresinde yapılan itiraz, takibi kendiliğinden durdurur. Alacaklı bu noktadan sonra itirazın kaldırılması veya iptali için ayrı bir yola başvurmak zorunda kalır. İtiraz süresi kaçırıldığında ise takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. Bu aşamadan sonra borca ilişkin savunma yapmak için elde kalan yollar sınırlıdır ve çok daha zahmetlidir.
İki Ayrı İtiraz Türü
- Borca itiraz: Borcun hiç doğmadığı, ödendiği, zamanaşımına uğradığı veya tutarın hatalı olduğu ileri sürülür. Gerekçe göstermek zorunlu değildir; ancak gösterilmesi sonraki aşamada yararlıdır.
- İmzaya itiraz: Adi senede dayanan takiplerde imzanın borçluya ait olmadığı iddiası ayrıca ve açıkça belirtilmelidir. Açıkça belirtilmezse imza kabul edilmiş sayılır.
- Yetki itirazı: Takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisiz olduğu iddiası, itirazla birlikte ve aynı süre içinde ileri sürülmelidir.
Alacaklının Elindeki İki Yol
İtiraz üzerine alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre iki yoldan birini seçer. Belge kanunda öngörülen nitelikte ise icra mahkemesinde itirazın kaldırılması istenir; bu inceleme dar ve belgeye dayalıdır. Böyle bir belge yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açılır ve uyuşmazlık geniş biçimde incelenir. Yol seçimi yanlış yapıldığında talep esasa girilmeden reddedilebilir.
Merci ve Süre Tablosu Kurmak
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi tebligat parçası üzerinden doğrulanır.
- Yedinci günün hangi tarihe denk geldiği ve tatil günü etkisi hesaplanır.
- İtirazın kapsamı belirlenir: borç, imza, yetki veya bunların birleşimi.
- Dilekçe takibin yapıldığı icra dairesine sunulur ve kayıt numarası alınır.
- İtirazın kaldırılması veya iptali talebine karşı savunma için belge listesi hazırlanır.
Kötüniyet ve İnkâr Tazminatı Riski
Haksız yere yapılan itiraz ile haksız yere yürütülen takip, karşı taraf lehine tazminat sonucu doğurabilir. Bu nedenle itiraz ya da takip kararı verilirken yalnızca kısa vadeli etki değil, uyuşmazlığın esası bakımından tutulan pozisyonun savunulabilirliği de değerlendirilmelidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) çerçevesinde yürüyen davadaki ispat yükü de bu değerlendirmenin parçasıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Yedi günlük sürenin kısalığı nedeniyle, ödeme emri elinize ulaştığında gecikmeden hukuki değerlendirme almanız önem taşır.