Sahte yatırım platformları ve tanınmayan işlemler nedeniyle para kaybeden kişilerin ilk saatlerde attığı adım, geri kazanım ihtimalini büyük ölçüde belirler. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK 282 çerçevesinde bakıldığında, bankaya yapılacak itiraz ile adli sürecin birbirini destekleyecek biçimde yürütülmesi gerekir.
İlk 24 Saatte Yapılacaklar
Para transferinin durdurulması ya da alıcı hesabın bloke edilmesi ihtimali, zamanla hızla azalır. Bu nedenle önce transferin yapıldığı bankaya yazılı itiraz iletilmeli, ardından adli makamlara başvurulmalıdır. Kartla yapılan işlemlerde itiraz mekanizmasının kendine özgü süreleri vardır ve bu süreler kaçırıldığında bankanın inceleme yükümlülüğü tartışmalı hâle gelir. Bankaya yapılan bildirimin tarihi ve içeriği, sonraki her aşamada dayanak oluşturur.
Merci Karmaşasını Çözmek
Bu dosyalarda dört ayrı muhatap gündeme gelir: işlemi gerçekleştiren banka, bankacılık düzenlemeleri kapsamındaki şikâyet mercileri, cumhuriyet başsavcılığı ve zararın tazmini için hukuk mahkemesi. Yalnızca savcılığa şikâyette bulunup bankaya hiç itiraz etmemek, ya da yalnızca bankayla yazışıp adli süreci başlatmamak en sık görülen iki hatadır. Suç gelirlerinin aklanmasına ilişkin mevzuat kapsamındaki bildirim ve inceleme mekanizmaları ise mağdurun doğrudan yönlendireceği bir yol değildir; bu boyut soruşturma dosyası üzerinden işler.
Toplanması Gereken Kayıtlar
- Tüm transferlerin dekontları ve alıcı hesap bilgileri
- Platformla yapılan yazışmalar, ekran görüntüleri ve varsa sözleşme metni
- Aracı kişilerin telefon numaraları ve sosyal medya hesapları
- Kripto varlık transferlerinde cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri
- Platformun yetkili olup olmadığına ilişkin resmî liste sorgulaması
Bankanın Sorumluluğu Nerede Başlar
Her mağduriyet bankanın sorumluluğunu doğurmaz. Tartışma genellikle şu noktalarda yoğunlaşır: işlem güvenliği önlemlerinin yeterliliği, olağandışı işlem tespit sistemlerinin çalışıp çalışmadığı, müşteri bildirimi sonrası yapılan işlemler ve kimlik doğrulama sürecinin niteliği. Bu hususlar iddia edilmeden ve somutlaştırılmadan açılan davada, ispat yükünün nasıl dağılacağı tartışması baştan aleyhe kurulmuş olur.
Adli Süreçle Hukuk Davası Arasındaki Bağ
Soruşturma dosyasındaki tespitler, tazminat davasının en güçlü delil kaynağıdır. Bu nedenle şikâyet dilekçesinin, yalnızca olayı anlatan bir metin değil, hangi kayıtların hangi kurumdan istenmesi gerektiğini de gösteren bir talep listesi içermesi yerinde olur. Hesap hareketleri, iletişim kayıtları ve platformun sunucu bilgileri zamanla erişilemez hâle gelebileceğinden, bu talepler mümkün olan en erken aşamada yapılmalıdır.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme amacı taşır; işlem türü, tutar ve karşı tarafın konumu izlenecek yolu değiştirir. Kayıp yaşadıysanız gecikmeden hukuki destek almanız, delillerin korunması bakımından önemlidir.