Banka hesabına veya kripto varlık hesabına erişimin kapanması çoğu zaman ani biçimde fark edilir ve ilk refleks bankayla tartışmak olur. Oysa bu dosyalarda sonucu belirleyen şey, paranın kaynağını gösteren belgelerin nasıl paketlendiğidir. Bu rehber, 5411, 5549 sayılı Kanun, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde konuyu ele alır.
Blokenin kaynağını doğru tespit etmek
Hesaba erişimin kısıtlanması tek bir sebebe dayanmaz. Kısıtlama; bir soruşturma kapsamında verilmiş adli bir el koyma kararından, idari nitelikte bir tedbirden ya da kurumun kendi risk politikası gereği uyguladığı geçici bir kısıtlamadan kaynaklanabilir. Her birinin başvuru yolu farklıdır: adli karara karşı ceza usulünün öngördüğü itiraz yolu işletilir, idari nitelikli işlemler idari yargı denetimine tabidir, kurum kaynaklı kısıtlamalarda ise önce kurumun kendi başvuru kanalı kullanılır. Sebep belirlenmeden yapılan başvuru, doğru olsa bile yanlış kapıya varır.
Delil paketinin kurulması
- Hesaba giren her tutar için kaynak belgesi eşleştirilir: maaş bordrosu, satış sözleşmesi, fatura, tapu veya araç satış belgesi.
- Kripto varlık işlemlerinde platform çıktıları, işlem kayıtları ve cüzdan adresleri kronolojik tabloya işlenir.
- Üçüncü kişilerden gelen havalelerde, gönderenle aramızdaki hukuki ilişki belgeyle gösterilir.
- Ticari faaliyet varsa defter kayıtları ve beyannameler hesap hareketleriyle karşılaştırılır.
- Açıklanamayan kalemler ayrı bir listede toplanır ve buna dair makul açıklama önceden hazırlanır.
Başvuru dilekçesinde ne anlatılmalı
- Kısıtlanan hesabın bilgileri ve kısıtlamanın fark edildiği tarih
- Hesabın kullanım amacı ve olağan işlem hacminin tanımı
- İncelemeye konu olduğu düşünülen işlemlerin tek tek açıklaması
- Kısıtlamanın doğurduğu somut zarar ve süreklilik arz eden yükümlülükler
- Talep edilen sonucun net ifadesi: kısıtlamanın kaldırılması ya da kapsamının daraltılması
Usule aykırı işlem ve zaman kaybı
Bu dosyalarda en sık görülen hata, itirazın süresi içinde ve yetkili mercie yapılmaması nedeniyle esasa hiç girilmemesidir. İkinci yaygın hata, belge sunumunun parça parça yapılmasıdır; her yeni belge, incelemenin baştan yapılmasına yol açar ve süreci uzatır. Üçüncüsü, hesap sahibinin kendisine sorulan soruları belgeyle desteklemeden yanıtlamasıdır. Kişinin aynı zamanda bir soruşturmanın şüphelisi olması ihtimali varsa, verilen her yazılı açıklamanın ceza dosyasında da kullanılabileceği gözetilmelidir; bu nedenle beyan ile belge sunumu birlikte planlanmalıdır.
Mağdur ile şüpheli konumunun ayrışması
Dolandırıcılık mağdurunun parasının kendi hesabından geçmesi ya da tanımadığı kişilerden para alan bir hesap sahibi olunması, aynı teknik görüntüyü doğurabilir. Bu iki durum hukuken taban tabana zıttır ve savunma da buna göre kurulur. Mağdur konumundaki kişi için öncelik zararın tespiti ve iade talebiyken, hakkında şüphe bulunan kişi için öncelik hesap hareketlerinin ekonomik gerekçesini ortaya koymaktır. Dosyanın hangi hatta yürüdüğü, başvurudan önce netleştirilmelidir.
Bu açıklamalar genel niteliktedir. Blokeli hesap dosyalarında yapılan yazılı beyanların sonraki aşamalarda bağlayıcı etkisi olabildiğinden, başvuru öncesinde mutlaka hukuki destek almanız önerilir.