Haciz aşamasında borçlunun kaybettiği hakların büyük bölümü, hakkın var olmamasından değil yanlış mercie ve yanlış yolla başvurulmasından kaynaklanır. İİK ve HMK ekseninde borçlunun elinde birbirinden tamamen farklı iki araç vardır: itiraz ve şikâyet. Bu rehber, bu iki yolun ayrımını ve haciz sürecinde borçlu haklarının nasıl korunacağını ele alır.
İtiraz ile Şikâyet Aynı Şey Değildir
Ödeme emrine itiraz, borcun kendisine ya da imzaya yöneliktir ve icra dairesine yapılır; ilamsız takipte süresinde yapılan itiraz takibi durdurur. Şikâyet ise icra dairesinin bir işleminin kanuna veya olaya uygun olmadığı iddiasıyla icra mahkemesine yapılır ve kendiliğinden takibi durdurmaz. Kambiyo senedine dayalı takiplerde itirazın da icra mahkemesine yapılması gerektiği gözden kaçtığında, süresinde verilen dilekçe yanlış mercide kaldığı için sonuç doğurmaz.
Haciz Sırasında Kullanılabilecek Savunmalar
- Haczedilmezlik: maaşın kanunen haczedilemeyen kısmı ile ailenin temel yaşam eşyaları
- Üçüncü kişiye ait mal haczedilmişse istihkak iddiasının haciz sırasında tutanağa geçirilmesi
- Kıymet takdirine itiraz ve satış aşamasında ihalenin feshi talebi
- Aşkın haciz: alacağı fazlasıyla karşılayan mal varlığına ölçüsüz haciz uygulanması
- Mükerrer haciz ve aynı alacak için birden çok dosyadan takip
Usule Aykırı İşlemin Kalbi: Tebligat
Borçlunun süre kaybettiği durumların çoğunda ödeme emri usulsüz tebliğ edilmiştir. Tebligat evrakındaki şerhin kim tarafından ve hangi sıfatla imzalandığı, adres kayıt sistemindeki kaydın işlem tarihindeki hâli ve dağıtıcının araştırma yapıp yapmadığı ayrı ayrı incelenmelidir. Usulsüzlük ileri sürülürken öğrenme tarihinin de açıkça bildirilmesi gerekir; öğrenme tarihi belirtilmeden yapılan başvuru çoğu zaman sonuçsuz kalır.
Adım Adım Kontrol
- Takip dosyası baştan sona okunur; takip türü ve dayanak belge tespit edilir.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ile haciz tarihi arasındaki işlemler kronolojik yazılır.
- Hangi iddianın itiraz, hangisinin şikâyet konusu olduğu ayrıştırılır.
- Haczedilmezlik veya istihkak iddiasını destekleyen belgeler toplanır.
- Talebin reddi hâlinde satışın durdurulmasına ilişkin ikinci plan hazırlanır.
Haciz baskı altında hızlı karar verilen bir süreçtir; ancak burada verilen aceleci imzalar sonradan geri alınamaz. Haciz tutanağına şerh düşmek çoğu zaman sonraki tüm savunmanın dayanağı olur. Dosyanızın türü ve tarih dizilimi sonucu değiştirebileceğinden, işlemler için hukuki destek almanız isabetli olacaktır.