Hesabına ya da kripto varlık işlemine bloke uygulandığını fark eden kişinin ilk refleksi genellikle rastgele dilekçe göndermektir. Doğru sıra ise tersidir: önce blokenin hukuki kaynağı tespit edilir, ardından o kaynağa bağlı merci belirlenir. 5549 ekseninde yürütülen idari nitelikli işleme ara verme ile ceza soruşturması kapsamında hâkimlik kararına dayanan el koyma, sonucu dışarıdan benzer görünse de birbirinden ayrı yollara tabidir.
Blokenin Kaynağı Mercii Belirler
Bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı kısıtlama, 5411 çerçevesindeki bankacılık ilişkisinden doğar ve öncelikle kuruma yazılı başvuruyu gerektirir. Şüpheli işlem bildirimi sonrasında gelen idari askıya alma başka bir kategoridir; savcılık talimatı veya sulh ceza hâkimliği kararıyla gelen el koyma ise yine başkadır. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları bakımından SPK düzenlemelerinden doğan yükümlülükler de tabloya girer. Kaynak belirlenmeden yazılan dilekçe çoğu zaman yetkisiz mercie ulaşır ve dosya bir tur boşa döner.
Yetki Haritası: Hesap Nerede, Soruşturma Nerede
Uygulamadaki en sık karışıklık, hesabın açıldığı şubenin bulunduğu yer ile soruşturmanın yürütüldüğü yerin farklı olmasıdır. Ceza soruşturmasına bağlı tedbirlerde kararı veren hâkimlik hangi yargı çevresindeyse itiraz da o çevredeki mercie yöneltilir; müşterinin ikametgâhı tek başına yetkiyi değiştirmez. İdari nitelikli işlemde ise idari başvuru ve idari yargı ekseninde ilerlenir. Aynı olayda hem idari hem cezai ayak bulunabileceğinden, iki hattı ayrı ayrı izleyen bir dosya planı kurulmalıdır.
Tebligat Gecikmesi Neden Belirleyici
Bloke işlemlerinde bildirim çoğu kez mobil uygulama uyarısı, çağrı merkezi görüşmesi veya kayıtlı elektronik posta üzerinden gelir; kâğıt tebligat günler sonra ulaşır. Fiilen öğrenme ile usulüne uygun tebliğ arasındaki bu boşluk, itiraz süresinin hangi tarihten işlemeye başladığı tartışmasını doğurur. Bu nedenle blokeyi öğrendiğiniz anı ekran görüntüsü, çağrı kayıt numarası ve kurum yazışmasıyla belgelemek; tebliğ zarfını ve üzerindeki şerhleri saklamak gerekir. Tebligatın usulsüzlüğü ileri sürülecekse, öğrenme tarihinin salt beyanla değil dış kayıtla desteklenmesi beklenir.
Delil Paketleme: Mercie Fiilen Ne Sunulur
- Bloke öncesi son işlemleri de kapsayan, kurum onaylı hesap hareketleri
- Varlığın kaynağını gösteren belgeler: satış sözleşmesi, fatura, tapu, bordro
- Kripto tarafında borsa işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve transfer zinciri
- Kurumla yapılan tüm yazışmaların tarih sıralı dizini
- Bildirimin hangi kanaldan ulaştığını gösteren kayıtlar
Bu paket, TCK 282 kapsamındaki aklama iddiasına karşı varlığın meşru kaynağı anlatısını kurar. Belgeler dağınık sunulduğunda merci kaynağı değerlendirmek yerine eksiklik üzerinden karar verme eğilimine girer.
Son Söz
Bloke dosyalarında sonucu belirleyen şey çoğu kez dilekçenin uzunluğu değil, doğru mercie zamanında ve derli toplu ulaşmaktır. İşlem türü, tutar ve tarafların niteliği değiştikçe izlenecek yol da değişir; buradaki çerçeve geneldir, dosyanızın kendi koşulları için bir avukatla birlikte değerlendirme yapmanız yerinde olur.