Banka hesabına veya kripto varlık platformundaki bakiyeye erişimin aniden kesilmesi, çoğu kişi için ilk anda bir müşteri hizmetleri sorunu gibi görünür. Oysa bu tabloda genellikle 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamındaki tedbirler, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesindeki yükümlülükler veya bir ceza soruşturmasında verilmiş elkoyma kararı bulunur. Türk Ceza Kanunu 282. maddesi kapsamındaki suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama iddiası ise dosyayı doğrudan ceza yargılamasına taşır. Bu rehber, blokenin kaynağını tespit etmeye ve başvurunun kime yöneltileceğine odaklanır.
Önce Kaynağı Tespit Etmek
Yapılacak ilk iş, kısıtlamanın hangi karara dayandığını öğrenmektir. Uygulamada birbirine karışan üç farklı durum vardır:
- Bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı geçici kısıtlama
- İdari nitelikte bir tedbir kararı
- Soruşturma kapsamında hakimlik veya savcılık tarafından verilmiş elkoyma kararı
Bu üçü farklı hukuki yollara tabidir. Kaynak bilinmeden yapılan her başvuru, tanımı gereği yanlış mercie yapılmış olur ve yalnızca zaman kaybettirir.
Bankaya Yazmak Neden Yeterli Değil
Adli bir karara dayanan kısıtlamada bankanın takdir yetkisi yoktur; şubeye veya genel müdürlüğe yazılan dilekçeler sonuç doğurmaz. Bankadan istenecek olan şey blokenin kaldırılması değil, kısıtlamanın dayanağının ve ilgili dosya bilgisinin yazılı olarak bildirilmesidir. Bu yazı, sonraki adımın hangi mercie yapılacağını belirleyen anahtar belgedir.
Ceza Muhakemesi Yolu
Elkoyma kararına karşı itiraz, Ceza Muhakemesi Kanunu hükümleri çerçevesinde ilgili sulh ceza hakimliğine yapılır ve kararın öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa bir süreye tabidir. Soruşturma gizliliği nedeniyle dosya içeriğine erişim sınırlı olabilir; bu halde kısıtlama kararının kapsamı ve süresi hakkında bilgi talebi ayrıca yapılır. Şüpheli sıfatı bulunmayan üçüncü kişiler bakımından, varlığın kendisine ait olduğunun ve meşru kaynaktan geldiğinin ortaya konması ayrı bir başlık olarak ele alınmalıdır.
Kaynağı Belgelemek
Bu tür dosyalarda savunmanın belkemiği, paranın nereden geldiğini gösteren kesintisiz kayıt zinciridir. Toplanacak belgeler arasında maaş bordroları, ticari faturalar, tapu ve araç satış sözleşmeleri, kredi kullanım kayıtları, vergi beyannameleri ve kripto işlemlerinde platform çıktıları bulunur. SPK düzenlemeleri kapsamındaki kripto varlık hizmet sağlayıcılarından alınacak işlem dökümleri, transferin zincir üzerindeki karşılığıyla eşleştirilebildiği ölçüde değer kazanır. Belgelerin tarih sırasına dizilmesi ve her transferin bir kaynağa bağlanması gerekir.
Paralel Takvimler
Bloke süreci tek bir takvimle yürümez. Bir yanda itiraz süresi, diğer yanda soruşturmanın seyri, üçüncü tarafta ise ticari faaliyetin durması nedeniyle doğan zararın belgelenmesi ilerler. Bu üç hattın ayrı ayrı izlenmesi, ilerideki iade ve tazmin taleplerinin temelini oluşturur.
Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; kısıtlamanın dayanağı ve dosyanın kapsamı izlenecek yolu tümüyle değiştirebilir. Hesabınıza erişim kesildiyse dayanağı öğrenip gecikmeden hukuki destek almanız uygun olur.