Hesabın erişime kapandığını fark eden kişinin ilk refleksi bankaya yönelmektir; oysa MASAK bloke olarak anılan tedbirin kaynağı genellikle bankanın kendi kararı değildir. Doğru itirazı yapabilmek için önce tedbirin hangi işlemden doğduğunu ayırt etmek gerekir. Bu rehber, 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 çerçevesinde paranın izlenmesi mantığını ve itiraz sırasını anlatır.
Tedbirin Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada birbirine karıştırılan üç farklı durum vardır: bankanın yükümlü sıfatıyla yaptığı işlem kısıtlaması, idari düzeyde alınan geçici tedbir ve soruşturma kapsamında hâkim kararıyla uygulanan el koyma. Hangisinin söz konusu olduğu netleşmeden yapılan başvuru, muhatabı olmayan bir yazışmaya dönüşür. Bu nedenle bankadan alınacak yazılı bilgi, karar tarihi ve dosya numarası talebiyle birlikte istenmelidir.
Paranın İzlenmesi Nasıl Bir Mantık İzler
İnceleme, tek bir işlemi değil hesabın hareket örüntüsünü konu alır. Şu unsurlar öne çıkar:
- Gelen tutarların kaynağı ve gönderen kişilerle olan ilişkinin niteliği
- Paranın hesapta kalma süresi ve hızlı çıkış yapılıp yapılmadığı
- Nakit çekim, döviz ve kripto varlık dönüşümlerinin zinciri
- Beyan edilen gelir ile hesap hacmi arasındaki oran
- Aynı gönderenlerin başka dosyalarda da görünüp görünmediği
Savunmanın gücü, her para girişinin hukuka uygun bir kaynağa bağlanabilmesiyle ölçülür. Satış sözleşmesi, fatura, borç ödemesine ilişkin yazışma, kira sözleşmesi veya platform işlem dökümü gibi belgeler; tarih ve tutar bakımından hesap hareketiyle birebir eşleşecek şekilde sunulmalıdır.
İtirazın Muhatabı ve Zamanlaması
Soruşturma kapsamında hâkimlik kararıyla uygulanan tedbirlere karşı kanun yolu, kararın öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa bir süreye tabidir. Bu nedenle önce kararın bir örneğinin temini, ardından itiraz dilekçesinin hazırlanması gerekir. Tedbirin tamamının kaldırılması istenmiyorsa, hesabın belirli bir kısmının zorunlu giderler için serbest bırakılmasına yönelik sınırlı talep de gündeme getirilebilir. Ticari faaliyetin durma noktasına geldiği hallerde bu talebin somut belgelerle desteklenmesi önem taşır.
İşbirliği ile Yargılamayı Göze Almak Arasında
Aklama iddiasının konu edildiği dosyalarda, belge sunarak sürecin erken aşamada aydınlatılmasını sağlamak çoğu zaman lehe sonuç doğurur. Buna karşılık, hukuki nitelendirme tartışmalıysa aceleyle verilen beyanların sonradan aleyhe yorumlanması mümkündür. Karar verirken; hesap hareketlerinin izah edilebilirliği, ticari faaliyetin belgeli olup olmadığı ve dosyadaki diğer kişilerle ilişkinin niteliği birlikte değerlendirilmelidir. Kripto varlık işlemleri söz konusuysa platform kayıtlarının erken talep edilmesi, sonradan erişilemeyen veriler bakımından belirleyicidir.
Bu yazı genel bilgilendirme niteliğindedir. Hesap hareketlerinin yapısı ve soruşturmanın kapsamı stratejiyi değiştirdiğinden, itiraz metnini oluşturmadan önce dosyanın avukat eliyle incelenmesi gerekir.