Hesabına erişemeyen bir kişinin ilk refleksi bankaya dilekçe vermek olur. Oysa bloke kararının kaynağı bankanın kendisi olmayabilir ve bu durumda bankaya yapılan başvuru hiçbir sonuç doğurmaz. Doğru adımı bulmak için önce kısıtlamanın hangi hukuki sebebe dayandığı belirlenmelidir. 5411 ve 5549 ile ceza muhakemesi kurallarının kesiştiği bu alanda, muhatabın yanlış seçilmesi haftalarca süren bir zaman kaybına yol açar.
Hesap Neden Kapandı: Üç Farklı Sebep
Uygulamada üç ayrı senaryo görülür. Birincisi, 5549 kapsamında şüpheli işlem bildirimi üzerine işlemin idari olarak askıya alınmasıdır ve bu sınırlı bir süre için geçerlidir. İkincisi, yürütülen bir soruşturma kapsamında savcılık talebi ve hâkimlik kararına dayanan elkoymadır. Üçüncüsü ise bankanın kendi risk yönetimi ve müşterini tanı yükümlülükleri çerçevesinde uyguladığı kısıtlamadır. Bu üçünün muhatabı, süresi ve itiraz yolu birbirinden tamamen farklıdır.
Bankaya Yazılan Dilekçe Neden Sonuç Vermez
Kısıtlama bir yargı kararına dayanıyorsa banka yalnızca kararı uygulayan konumundadır; kararı kaldırma yetkisi yoktur. Bu nedenle bankaya yöneltilen itirazlar, karar merciine ulaşmadan dosyalanır. Bankadan istenmesi gereken şey kararın kaldırılması değil, kısıtlamanın hangi kurumun talebiyle ve hangi tarihte uygulandığına ilişkin bilgidir. Bu bilgi, doğru mercie yönelmenin anahtarıdır ve talebin yazılı olarak yapılması gerekir.
Elkoyma Kararına Karşı Başvuru
Ceza muhakemesi kapsamında verilen elkoyma kararlarına karşı itiraz yolu açıktır ve bu itiraz kararı veren mercie sunularak incelenmek üzere ilgili hâkimliğe gönderilir. İtirazda kararın kapsamı, hangi hesapları ve hangi tutarı kapsadığı ile şüpheli işlemle ilgisi bulunmayan bakiyenin durumu ayrıca tartışılmalıdır. Soruşturma dosyasında kısıtlama kararı varsa, dosya içeriğine erişimin sınırlı olacağı gözetilerek talep, elde edilebilen bilgiler üzerinden somutlaştırılır.
Paranın İzlenmesi: Zincirin Belgelenmesi
TCK 282 kapsamındaki isnatlarda tartışma, fonun nereden geldiği ve hangi işlemlerden geçtiği üzerinde yoğunlaşır. Bu nedenle savunma tarafının en güçlü aracı, paranın meşru kaynağını kesintisiz biçimde gösteren belgelerdir. Kripto varlık işlemleri bakımından SPK düzenlemeleri çerçevesinde faaliyet gösteren platformlardan alınan işlem dökümleri, cüzdan adresleri ve transfer zaman damgaları bir arada sunulmalıdır. Havale ve EFT açıklamalarının işin gerçek mahiyetiyle uyumlu olması, sonradan yapılan izahatlardan daha belirleyicidir.
Mağdur Tarafında Olanlar İçin
- Ödemenin yapıldığı hesap ve platform bilgilerinin eksiksiz listelenmesi
- Yönlendirmeyi yapan kişi ve reklamlara ilişkin kayıtların saklanması
- Şikâyetin gecikmeden savcılığa iletilmesi ve el koyma talebinin ayrıca yazılması
- Fonun izlenebilmesi için işlem zincirinin tarih sıralı hazırlanması
Bu içerik genel bilgilendirme niteliğindedir; blokenin dayanağı değiştikçe izlenecek yol da değişir. Kısıtlamanın kaynağını öğrenmeden dilekçe yazmamak ve süreci bir hukukçuyla yürütmek zaman kaybını önler.