Hesabına erişemeyen bir kişinin ilk sorusu genellikle "parayı kim dondurdu" olur. Oysa 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Kanun ve TCK'nın aklama suçuna ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde birbirinden çok farklı üç kısıtlama tipi vardır ve her birinin itiraz mercii ile takvimi ayrıdır. Yanlış kapıyı çalmak, blokenin kalkmasını haftalarca geciktirir.
Üç farklı kısıtlamayı ayırt etmek
- Bankanın kendi kararı: şüpheli işlem değerlendirmesi veya sözleşmesel gerekçeyle hesabın işlem dışı bırakılması. Muhatap doğrudan bankadır.
- İdari nitelikli erteleme: 5549 kapsamında işlemin belirli bir süre askıya alınması. Burada muhatap idari birimdir ve süre sınırlıdır.
- Adli elkoyma: soruşturma kapsamında hakimlik kararıyla ya da gecikmesinde sakınca bulunan hallerde savcılık talimatıyla uygulanan tedbir. Muhatap soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığı ve kararı veren hakimliktir.
Öğrenme anını belgelemek
Bloke çoğu zaman tebliğ edilmez; kişi ancak işlem denediğinde durumu öğrenir. Bu nedenle ekran görüntüsü, şube yazısı veya çağrı merkezi kaydı ile öğrenme tarihini sabitlemek gerekir. İtiraz sürelerinin başlangıcı tartışmalı hale geldiğinde, bu belge dosyanın en kritik parçası olur.
Savcılık aşamasında izlenecek sıra
- Soruşturma numarası ve tedbirin dayanağı, vekil aracılığıyla ilgili başsavcılıktan öğrenilir.
- Kısıtlama laminin adli mi idari mi olduğu netleştirilmeden dilekçe yazılmaz.
- Adli elkoyma söz konusu ise, kararı veren sulh ceza hakimliğine itiraz yoluna gidilir; tebliğ veya öğrenmeden itibaren işleyen yedi günlük süre gözetilir.
- Paranın kaynağını gösteren belgeler tek bir dosyada toplanır: maaş bordroları, satış sözleşmeleri, banka dekontları, vergi beyanları.
- Hesaptaki tutarın tamamının değil, yalnızca şüpheli işleme konu kısmın tedbir altında tutulması yönünde kısmi kaldırma talebi ayrıca ileri sürülür.
Kaynak açıklaması nasıl kurulur
Aklama iddiasına dayalı tedbirlerde belirleyici olan, paranın giriş noktasıdır. Her transfer için gönderen, tarih, tutar ve hukuki sebep şeklinde dört sütunlu bir tablo hazırlanması, savcılığın dosyayı hızlı okumasını sağlar. Karşı tarafın kim olduğu bilinmiyorsa bu durum açıkça yazılmalı; boşluk bırakmak yerine "bilinmiyor" demek daha güvenlidir.
Sık görülen usul hatası
Adli elkoymaya karşı bankaya dilekçe vermek ya da idari ertelemeye karşı doğrudan idare mahkemesine gitmek, en yaygın mercii hatalarıdır. Her ikisinde de dosya ilgisiz birimde beklerken itiraz süresi tükenir.
Bu metin yalnızca genel çerçeveyi anlatır; kısıtlamanın hukuki niteliği dosyadan dosyaya değişir. Hesabınız üzerindeki tedbirin hangi kategoriye girdiğini belirlemek için, süre kaybetmeden hukuki destek almanız önerilir.