Bir banka hesabının ya da platform bakiyesinin aniden hareketsiz kalması, müşteriye çoğu zaman tek bir cümleyle aktarılır: "MASAK blokesi var". Oysa aynı sonucu doğuran birden çok işlem vardır ve bunların usulü, mercii ve süresi birbirinden farklıdır. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu kapsamında bankanın kendi iç kontrolüyle uyguladığı kısıt, 5549 sayılı Kanun çerçevesinde işleyen bildirim ve tedbir mekanizması ile TCK'nın aklama suçuna ilişkin 282. maddesi kapsamında yürütülen soruşturmada verilen hâkim kararı aynı şey değildir. Süre planı da tam bu ayrımdan başlar.
Birinci İş: Kısıtlamanın Hukuki Dayanağını Yazılı Olarak Almak
Bankalar ve ödeme kuruluşları genellikle "yasal merci talebi" ifadesiyle yetinir. Dilekçe yazmadan önce şu üç bilgiyi yazılı istemek gerekir: işlemin dayanağı olan yazının tarihi, kısıtı isteyen makam ve varsa soruşturma numarası. Bu bilgi olmadan yazılan her dilekçe, hangi mercie verileceği belirsiz bir metindir.
Takvimi Neye Bağlamalı
Ceza muhakemesindeki koruma tedbirlerine itiraz süreleri, kararın öğrenilmesi ya da tebliği anından işlemeye başlar. Bu nedenle bankadan gelen SMS ve e-postaların, şube yazışmalarının ve ekran görüntülerinin tarih bilgisiyle saklanması yalnızca teknik bir ayrıntı değil, süre savunmasının kendisidir. Öğrenme anını ispat edemeyen taraf, süre tartışmasında baştan zayıf düşer.
Yanlış Mercie Başvurunun Üç Klasik Görünümü
- Karar bir hâkimlikten çıkmışken bankaya veya genel müdürlüğe defalarca itiraz dilekçesi vermek
- Adli bir soruşturmadaki tedbiri idari işlem sanıp idari yargıda iptal davası açmaya çalışmak
- Hesap kısıtını bir tüketici uyuşmazlığı gibi ele alıp hakem heyetine başvurmak
Bu üç yolun ortak sonucu, esas hakkında hiçbir inceleme yapılmadan geçen zamandır.
Fon Kaynağını Anlatan Dosyayı Önceden Kurmak
- Bloke edilen tutarın giriş kalemleri kaynağına göre ayrıştırılır: maaş, satış bedeli, kredi, borsa çekimi, üçüncü kişi transferi.
- Her kalem için sözleşme, fatura, dekont veya işlem geçmişi eşleştirilir; eşleşmeyen kalem ayrı başlıkta not edilir.
- Şüpheli görünen tek seferlik yüksek transferler için ekonomik gerekçe ayrı bir sayfada anlatılır.
- Anlatım, tutarların toplamı ile hesabın hareketi arasında sayısal tutarlılık kuracak biçimde yazılır.
Kısıt Kalkmazsa Ne Yapılır
Tedbirin devamına karar verilmesi, dosyanın kapandığı anlamına gelmez. Soruşturmanın gidişine göre kısmi çözüm talebi, kısıtın yalnızca belirli tutar veya belirli hesap bakımından sürdürülmesi istemi ve soruşturma sonucuna bağlı yeni talepler gündeme gelebilir. Burada belirleyici olan, ilk dilekçede kurulan kaynak anlatımının sonraki taleplerle çelişmemesidir.
Buradaki açıklamalar genel nitelikte olup her dosyanın kendi belgeleri farklı bir yol haritası gerektirir. Hesabınıza konulan kısıtın türünü ve itiraz takvimini, belgeleri gören bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.