Bir banka hesabına ya da ödeme kuruluşundaki bakiyeye konulan kısıtlamada en belirleyici adım, blokenin hangi hukuki temele dayandığının ilk günlerde tespit edilmesidir. 5549 sayılı Kanun kapsamındaki idari nitelikli işlem erteleme ile soruşturma kapsamında verilen adli el koyma kararı; farklı mercilere, farklı sürelere ve farklı itiraz yollarına tabidir. Bu ayrım atlandığında hesap sahibi başvuru yapmış olsa bile süresi içinde doğru mercie ulaşamaz.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Bankadan gelen bilgilendirmede çoğu zaman yalnızca hesabın kullanıma kapatıldığı yazar. Kısıtlamanın mali suçları araştırma biriminin ertelemesinden mi, yoksa Cumhuriyet başsavcılığının talebiyle hâkimlikçe verilen bir el koyma kararından mı kaynaklandığı; bankadan alınacak yazı, soruşturma numarasının öğrenilmesi ve dosyaya vekâletle erişim talebiyle netleştirilir. Adli aşamada karar veren merci belliyse itiraz yolu açıktır; erteleme aşamasında ise savunma, sürenin dolmasıyla ortaya çıkacak adli karara hazırlık olarak kurulur.
Paranın Kaynağını Belgeleyen Dosya
Blokelerin büyük bölümü, hesaba gelen bir havalenin başka bir soruşturmadaki mağdur parasıyla eşleşmesinden doğar. Bu nedenle savunmanın çekirdeği, ilgili tutarın meşru kaynağını gösteren belge zinciridir:
- Hesaba giren tutarın dayandığı satış, hizmet veya ödünç ilişkisine ait sözleşme ve fatura
- Karşı tarafla yapılan yazışmalar ve ödemenin gerekçesini gösteren mesaj kayıtları
- Ticari faaliyet varsa defter kayıtları, e-arşiv belgeleri ve mali müşavir beyanı
- Kripto varlık satışı söz konusuysa platform işlem dökümü ve transfer kayıtları
- Hesabın olağan kullanım profilini gösteren geçmiş dönem ekstresi
Süre Kaybının Tipik Anları
Hak kaybı çoğunlukla şu noktalarda doğar: bankadan gelen bildirimin tebliğ tarihinin kayıt altına alınmaması, dosyanın hangi savcılıkta olduğunun geç öğrenilmesi ve el koyma kararına karşı itiraz süresinin öğrenme tarihinden değil belge tarihinden hesaplanacağı sanılarak beklenmesi. Kararın öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa itiraz süresi, dilekçenin hazırlanması için gereken belge toplama süresiyle çakışır. Pratik çözüm, itirazı süresinde vermek ve ek belgeleri sonradan sunulmak üzere dilekçede açıkça saklı tutmaktır.
Talebin Reddi Halinde İkinci Halka
İtirazın reddi süreci bitirmez. Soruşturma ilerledikçe kısıtlamanın kapsamı daralabilir; bloke tüm hesap yerine yalnızca şüpheli tutarla sınırlandırılabilir. Bu nedenle ikinci aşamada talep, blokenin tamamen kaldırılması yanında kademeli olarak kısmi çözüm ve zorunlu giderler için kullanım izni biçiminde kurulur. Kovuşturmasızlık kararı ya da beraat sonrası kısıtlamanın kendiliğinden kalkmayabileceği, ayrıca talep gerektirebileceği de takvime yazılmalıdır.
Değerlendirme Notu
Buradaki anlatım genel çerçeveyi tanıtmak içindir. Her dosyada blokenin dayanağı, tutar ve soruşturmanın aşaması sonucu değiştirir; hesabınıza ilişkin adımları bir hukukçuyla dosya üzerinden planlamanız yerinde olur.