Ödeme kuruluşları, banka hesapları ve kripto varlık platformları üzerinden geçen bir işlem tartışmalı hâle geldiğinde, mağdurun elindeki en güçlü koz para izidir. 5411 sayılı Kanun bankacılık faaliyetinin çerçevesini çizerken, şüpheli işlem ve aklama tartışmalarında 5549 sayılı Kanun ile TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin 282. maddesi gündeme gelir. Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin SPK düzenlemeleri ise platform tarafındaki yükümlülükleri belirler.
Para İzini Kesintisiz Çıkarmak
İtiraz dosyasının çekirdeği, paranın çıktığı andan son durağına kadar kesintisiz izlenebilmesidir. Bunun için hesap ekstresi yeterli değildir; her transfer için tarih, saat, tutar, karşı hesap bilgisi, işlem referans numarası ve varsa açıklama alanı ayrı satırlarda tablolanmalıdır. Kripto tarafında işlem karması, cüzdan adresi ve blok zaman damgası aynı tabloya eklenir. Zincirdeki kopuk bir halka, sonraki tüm iddiaları zayıflatır.
İşlemin Niteliğine Göre Farklı Belge Setleri
- Yetkisiz işlem iddiasında: cihaz ve oturum kayıtları, doğrulama mesajları, bildirim zamanı
- Yönlendirmeli dolandırıcılık iddiasında: yazışmalar, tanıtım içerikleri, arayan numara kayıtları
- Bloke ve hesap kısıtı tartışmasında: kurumdan gelen bildirim metni ve dayanağına ilişkin yazışma
- Platform kaynaklı uyuşmazlıkta: kullanıcı sözleşmesi, destek talep kayıtları, çekim talebi ekranları
Bildirim Zamanı Sonucu Değiştirir
Yetkisiz veya hatalı işlem iddialarında, işlemin öğrenilmesinden sonra kuruma yapılan bildirimin zamanı ve kanalı belirleyicidir. Telefonla yapılan görüşme tek başına ispat aracı olmadığından, aynı içerik yazılı kanaldan da iletilmeli ve alındı kaydı saklanmalıdır. Bildirimde işlem referansları açıkça sayılmalı; genel bir şikâyet cümlesi yerine hangi işlemin neden itiraza konu edildiği yazılmalıdır.
Şikâyet, İtiraz ve Dava Yollarını Karıştırmamak
Bu alanda yanlış merciye başvuru riski yüksektir. Kuruma yapılan iç itiraz, düzenleyici otoriteye yapılan şikâyet, savcılığa yapılan suç duyurusu ve alacak talebi için açılacak dava birbirinin yerine geçmez. Düzenleyici otoriteye yapılan başvuru kural olarak bireysel alacağı doğrudan tahsil ettiren bir yol değildir; buna karşılık ceza soruşturmasında elde edilen kayıtlar hukuk dosyasında delil olarak kullanılabilir. Doğru sıralama, hangi yolun hangi çıktıyı ürettiğini baştan yazmakla kurulur.
Uyarı
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; işlemin yapısı ve tarafların sıfatı izlenecek yolu değiştirir. Para izi belgelerinizle birlikte erken aşamada hukuki görüş almanız önerilir.