Hesabına bloke konulan ya da parası yetkisiz bir işlemle çıkan kişinin ilk saatlerde attığı adımlar, sonraki aylarda yürüyecek sürecin sınırlarını belirler. 5411 sayılı Kanun bankacılık faaliyetinin, 5549 sayılı Kanun aklamanın önlenmesine yönelik yükümlülüklerin çerçevesini çizer; kripto varlık hizmet sağlayıcıları bakımından SPK düzenlemeleri devreye girer. TCK 282. madde kapsamındaki suç gelirlerinin aklanması iddiası ise ayrı ve ağır bir başlıktır. Bu rehber, itiraz sürecinde delil eksikliğini önlemeye odaklanır.
Önce blokenin kaynağını doğru teşhis etmek
Hesap üzerindeki kısıtlama, savcılık ya da mahkeme kararına dayanan bir el koyma olabileceği gibi; icra dosyasından gelen bir haciz, kurumun kendi risk değerlendirmesi veya bir şikâyet üzerine konulan geçici tedbir de olabilir. Bu ayrım yapılmadan yapılan başvurular çoğu zaman sonuçsuz kalır. Kurumdan kısıtlamanın dayanağının ve tarihinin yazılı olarak bildirilmesi istenmelidir.
Yazılı başvurunun içeriği
- Hesap sahibinin kimlik ve hesap bilgileri ile itiraza konu işlemin tarih ve tutarı
- İşlemin yetkisiz olduğu iddiasının dayanağı: bildirim zamanı, cihaz kaybı, doğrulama kodu paylaşımı olup olmadığı
- Paranın gönderildiği hesap ve alıcı bilgileri
- Talebin açık ifadesi: iade, kısıtlamanın kaldırılması veya işlemin durdurulması
- Başvurunun kuruma ulaştığını gösteren kayıt numarası
İşlem zincirini belgelemek
Uyuşmazlığın merkezinde paranın izlediği yol vardır. Hesap ekstresi, işlem dekontları, mobil uygulama bildirimleri, çağrı merkezi görüşme kayıt numaraları ve kurumdan gelen kısa mesajlar tarih sırasıyla tek dosyada toplanmalıdır. Kripto varlık platformları üzerinden yapılan transferlerde işlem kimlikleri ve cüzdan adresleri ayrıca listelenmelidir. Kurum kayıtlarının saklama süreleri sınırlı olduğundan, geçmiş verilerin istenmesi geciktirilmemelidir.
Şikâyet ile hukuk yolunun birlikte yürütülmesi
Dolandırıcılık şüphesi varsa savcılığa şikâyet, paranın izinin sürülmesi ve gönderilen hesaplar üzerinde tedbir alınması bakımından hızlı sonuç doğurabilir. Buna karşılık kurumun sorumluluğuna dayanan iade talebi ayrı bir hukuk dosyasının konusudur. İki dosyada da aynı belge setinin kullanılması, çelişkili anlatım riskini azaltır.
Aklama şüphesi bildirimi karşısında savunma
Hakkında şüpheli işlem değerlendirmesi yapılan kişi bakımından belirleyici olan, para girişinin kaynağını gösteren belgelerdir: satış sözleşmesi, fatura, tapu devri, ücret bordrosu veya ticari kayıtlar. Kaynağı açıklanamayan girişler, iyi niyetli olsa dahi süreci uzatır.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır; kısıtlamanın dayanağı ve işlemin niteliği izlenecek yolu tümüyle değiştirebilir. Hesap hareketliliği süren dosyalarda gecikmeden hukuki değerlendirme alınması önerilir.