Hesabına erişemeyen bir kullanıcının ilk refleksi bankayı aramak, ikinci refleksi ise dava açmaktır. Oysa bu alanda başarılı sonucun tek belirleyicisi çoğu zaman şudur: blokeyi kim, hangi hukuki dayanakla koydu? Aynı ekranda görünen iki bloke, tamamen farklı mercilere itiraz gerektirebilir. Yanlış kapıya vurmak yalnızca zaman değil, çoğu kez itiraz süresini de tüketir.
Önce Blokenin Kaynağını Tespit Edin
- Adli tedbir: soruşturma kapsamında el koyma veya hesap üzerine tedbir kararı verilmişse dayanak ceza usulüdür; itiraz, kararı veren hâkimliğe yöneltilir.
- Mali suçlarla mücadele kapsamında işlem: 5549 sayılı Kanun çerçevesinde şüpheli işlem bildirimi ve buna bağlı askıya alma söz konusu olabilir. Burada muhatap doğrudan banka değildir.
- İcra haczi: bir takip dosyasından gelen hacizde muhatap icra dairesi ve icra hukuk mahkemesidir; şikâyet ve itiraz süreleri kısadır.
- Bankanın kendi risk kararı: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve sözleşme hükümlerine dayanan tek taraflı kısıtlamada uyuşmazlık özel hukuk niteliğindedir; tüketici sıfatı varsa tüketici yolu, ticari işlem ise genel mahkemeler gündeme gelir.
Kripto ve Ödeme Kuruluşu Özelinde Ek Katman
Ödeme ve elektronik para kuruluşları ile kripto varlık hizmet sağlayıcıları, hem kendi mevzuatlarından hem de düzenleyici otoritenin ikincil düzenlemelerinden kaynaklanan yükümlülüklere tabidir. Kullanıcı doğrulama eksikliği, işlem limitleri veya kaynak sorgusu nedeniyle uygulanan kısıtlamalarda önce platformun iç şikâyet mekanizmasının tüketilmesi, sonraki aşamada dosyanın hangi mercie taşınacağını da netleştirir. Aklama ve şüpheli işlem iddiası varsa TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklamaya ilişkin 282. maddesi kapsamındaki bir soruşturmanın gölgesinde hareket edildiği unutulmamalıdır.
Dosyanın Belkemiği: Paranın Kaynağı
Bu tür itirazlarda tartışma hukuki nitelendirmeden çok ispat üzerinde yoğunlaşır. Hazırlanması gereken zincir şudur: gelirin doğduğu belge, banka hesabına giriş kaydı, transferin karşı tarafı ve varsa sözleşmesel dayanak. Kripto işlemlerinde ayrıca borsa hesap dökümü, cüzdan adresleri ve zincir üstü işlem kimlikleri talep dilekçesine eklenmelidir. Kaynağı açıklanamayan tek bir kalem, açıklanabilen onlarca işlemin de sorgulanmasına yol açabilir.
Sıralamayı Bozmayın
- Blokenin dayanağını yazılı olarak talep edin; sözlü bilgiyle dilekçe yazılmaz.
- Kararın tarihini ve tebliğ durumunu tespit edin; süreler buradan işler.
- İtiraz mercii belirlendikten sonra, aynı anda birden fazla yolu açmanın çelişkili beyan doğurup doğurmayacağını değerlendirin.
- Zaruri ödemeler için kısmi çözüm talebini ayrıca gündeme getirin.
Burada aktarılanlar genel bilgi niteliğindedir. Her blokenin dayanağı farklı olduğundan, itiraz dilekçesi ancak karar metni görüldükten sonra sağlıklı biçimde kurgulanabilir.