Ödeme kuruluşları ve kripto varlık platformları üzerinden gerçekleşen kayıplarda dosyanın kaderini, çoğu zaman iddianın gücünden çok delil paketinin düzeni belirler. Para birden fazla hesap ve platform arasında hareket ettiğinde, hem izlenecek merci hem de ispat yükü değişir. Bu rehber, delil kurgusunu görev ve yetki analiziyle birlikte ele alır.
Aynı Olay, Üç Farklı Merci
Fiil dolandırıcılık boyutundaysa şikâyet Cumhuriyet başsavcılığına yapılır; nitelikli hâllerde yargılama ağır ceza mahkemesinde görülür. Fonun kaynağının gizlenmesine ilişkin iddialar TCK 282 kapsamında ayrıca değerlendirilir. Ödeme kuruluşu ya da bankanın kusuruna dayanan alacak ve tazminat talepleri ise ticari nitelikte olduğunda asliye ticaret mahkemesinin görev alanına girer; işlem tüketici işlemi sayılıyorsa tüketici mahkemesi görevlidir. Bu üç kanal birbirinin alternatifi değildir ve süreleri ayrı işler.
Düzenleyici Otoriteye Başvurunun Yeri
5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlar ile ödeme hizmeti sağlayıcıları düzenleyici otoritenin gözetimine tabidir; 5549 sayılı Kanun ise şüpheli işlem bildirimi ve müşterini tanı yükümlülüklerinin çerçevesini çizer. SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri de bu alanda ayrı bir denetim katmanı oluşturur. İdari başvuru tazminat üretmez; ancak kuruluşun yükümlülüklerini yerine getirip getirmediğine dair kayıtların resmî biçimde ortaya çıkmasını sağlayabilir.
Delil Paketinin Omurgası
- İşlem dekontları, referans numaraları ve saat bilgisi içeren hesap ekstreleri
- Platform içi yazışmalar, destek talebi kayıtları ve otomatik bildirim e-postaları
- Cüzdan adresleri, transfer hash bilgileri ve varsa borsa çekim kayıtları
- Karşı tarafla iletişim kanallarının tam ekran ve tarihli görüntüleri
- Kimlik doğrulama sürecine ilişkin gönderilen belgelerin kopyaları
Paketleme Disiplini
- Her belge, olay zaman çizelgesindeki sırasına göre numaralandırılır.
- Para akışı, gönderen-alan-tutar-tarih sütunlarıyla tek bir tabloya indirgenir.
- Yurt dışı unsuru varsa hangi işlemin hangi ülkedeki kuruluş üzerinden geçtiği ayrıca gösterilir.
- Elektronik kayıtların bütünlüğü için ham dosyalar dönüştürülmeden saklanır.
- Şikâyet dilekçesinde bloke ve iade talebi, tespit edilebilen hesaplar belirtilerek somutlaştırılır.
Hız Neden Belirleyici?
Fonun izlenebilirliği zamanla azalır; hesaplar arasında bölünen tutarlar birkaç aşama sonra takip edilemez hâle gelebilir. Bu nedenle şikâyetin geç yapılması, esasa ilişkin bir zayıflık olmasa bile fiilî sonucu doğrudan etkiler. Bloke taleplerinin ilk dilekçede yer alması, sonradan yapılacak ek başvurulardan daha etkili olur.
İşlemin türü, tarafların sıfatı ve platformun yerleşik olduğu ülke sonucu değiştirebileceğinden buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Kayıp fark edilir edilmez delilleri sabitleyip hukuki değerlendirme almak, sürecin ilerleyen aşamalarındaki hareket alanını genişletir.