Dolandırıcılık iddiasında sonucu belirleyen şey, çoğu zaman anlatının gücü değil dosyanın ilk gün nasıl paketlendiğidir. Para bir banka hesabından çıkıp ödeme kuruluşu, elektronik para kuruluşu ya da kripto varlık hizmet sağlayıcısı üzerinden ilerlediğinde, iz her aşamada başka bir kayıt sisteminde tutulur. 5411, 5549, SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde bakıldığında, doğru delil doğru mercie ulaşmadığında zincir kopar.
Para izini kimin tuttuğunu bilmek
Bankalar, ödeme ve elektronik para kuruluşları ile kripto varlık platformları farklı düzenleme ve denetim rejimlerine tabidir. Bu nedenle bir şikâyet dilekçesinin muhatabı, paranın hangi aşamada hangi kurumun sisteminden geçtiğine göre değişir. Havale ve EFT kayıtları, sanal POS işlemleri, elektronik para cüzdanı hareketleri ve zincir üstü transferler ayrı ayrı istenmelidir; tek bir kuruma yazılan genel bir dilekçe çoğu zaman eksik cevapla döner.
Delil paketinin içeriği
- Her transfer için tarih, saat, tutar, gönderen ve alıcı hesap bilgisi ile işlem referans numarası.
- Kripto transferlerinde cüzdan adresi, işlem karması ve zincir bilgisi; platform içi kayıtlarda kullanıcı kimliği.
- İletişim kayıtları: mesajlaşma geçmişi, e-posta başlıkları, arama kayıtları ve varsa çağrı numaraları.
- Reklam, yönlendirme bağlantısı ve internet sitesinin zaman damgalı ekran görüntüleri.
- Sözleşme, kullanım koşulları, yatırım talimatı ve kâr vaadi içeren belgeler.
Başvuru sırası ve yanlış merci riski
- Suç şüphesi varsa şikâyet savcılığa yapılır; bloke ve el koyma kararları ancak bu hatta alınabilir.
- Kuruluşa yapılan müşteri şikâyeti, tek başına paranın durdurulmasını sağlamaz; yine de yazışma kaydı delil değeri taşır.
- Denetim otoritelerine yapılan bildirimler idari sonuç doğurur; kişisel alacağın tahsilini kendiliğinden getirmez.
- Zararın tazmini için ayrıca hukuk yoluna gidilmesi ve gerektiğinde geçici koruma talep edilmesi gerekir.
- Yurt dışı merkezli platformlarda, işlem kayıtlarının talep edilme usulü baştan planlanmalıdır.
Zaman baskısı neden bu kadar önemli
Transfer edilen tutar genellikle kısa süre içinde birden çok hesaba bölünerek dağıtılır. Bu nedenle şikâyetin gecikmesi, yalnızca ispat güçlüğü değil, fiilen tahsil imkânının ortadan kalkması anlamına gelir. Şikâyet dilekçesinde talep edilen tedbirin somut biçimde yazılması, örneğin hangi hesaplara ilişkin kayıt ve blokaj istendiğinin belirtilmesi, sürecin hızlanmasına yardımcı olur.
Kurumsal tarafta uyum yükümlülüğü
Ödeme hizmeti sağlayan işletmeler bakımından mesele yalnızca müşteri şikâyeti değildir. Müşterini tanı yükümlülüğü, şüpheli işlem bildirimi ve kayıt saklama düzeni işlemediğinde, kurum kendi sorumluluğu bakımından da risk altına girer. İç kontrol raporlarının, bildirim tarihlerinin ve karar gerekçelerinin izlenebilir olması bu riski azaltır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; her dosyanın işlem zinciri ve tarafları farklıdır. Paranın çıkışını fark ettiğiniz gün belgeleri toplayıp bir hukukçuyla değerlendirmeniz, izin soğumasını önlemek bakımından belirleyicidir.