Ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları üzerinden geçen işlemlerde uyuşmazlık çıktığında dosyaya çoğunlukla tarihsiz ekran görüntüleri ve dağınık yazışmalar sunulur. Oysa bu dosyalarda sonucu belirleyen şey delilin çokluğu değil; hangi kaydın kimde durduğunun, ne kadar süreyle saklandığının ve hangi usulle istenebileceğinin doğru okunmasıdır. Aşağıdaki plan, 5411, 5549 ve SPK kripto varlık düzenlemeleri ekseninde delil paketinin kurulmasını ve takvime bağlanmasını konu alır.
Önce kaydın kimde durduğunu tespit edin
Tek bir ödeme emri; gönderen kuruluş, ödeme hizmeti sağlayıcısı, muhabir kurum ve alıcı hesabın bulunduğu kuruluş arasında dolaşır. Dilekçe yazmadan önce hangi halkanın hangi veriyi ürettiği çıkarılmalıdır: işlem referans numarası, oturum ve cihaz kaydı, üye işyeri bilgisi, ters ibraz yazışması, kripto varlık hizmet sağlayıcısındaki hesap hareketi. 5411 kapsamındaki müşteri sırrı rejimi nedeniyle bu kayıtların bir bölümü ancak mahkeme veya savcılık yazısıyla temin edilebilir; bu da talebin ne zaman yazıldığını belirleyici kılar.
Paketi katman katman kurmak
- İşlem katmanı: tutar, para birimi, referans numarası ve saat bilgisi tek tabloda toplanır.
- Kimlik katmanı: hesabı kimin açtığı, hangi bilgilerle doğrulandığı ve temsil ilişkisi belgelenir.
- İletişim katmanı: çağrı merkezi kayıt talebi, e-posta ve uygulama içi bildirimler tarih sırasına dizilir.
- Kurumsal yazışma katmanı: kuruluşa yapılan yazılı başvuru ve gelen cevap, cevapsızlık halinde tebliğ delili ile birlikte saklanır.
- Kayıp katmanı: hangi verinin elde edilemediği ve neden edilemediği ayrı bir notta gösterilir.
Takvimi tek sayfada bağlamak
Bu tür dosyalarda birden çok süre aynı anda işler: kuruluşa yönelik itiraz penceresi, uyuşmazlığın türüne göre hakem heyeti veya mahkeme yolu, şikayete bağlı suçlarda ceza şikayeti süresi. Hak düşürücü süre riskinin somut karşılığı şudur: kayıt saklama süresi dolmadan istenmeyen bir veri, dava kazanılsa bile geri getirilemez. Bu nedenle takvim son güne göre değil, kaydın kaybolma ihtimaline göre kurulmalı; veri talepleri başvurunun ilk haftasına çekilmelidir.
Aklama isnadı gündeme geldiğinde
Hesap hareketleri şüpheli işlem bildirimine konu olduğunda dosya, alacak uyuşmazlığı olmaktan çıkıp 5549 ve TCK 282 tartışmasına doğru genişleyebilir. Böyle bir ihtimalde paranın kaynağını gösteren belgeler, ticari ilişkinin gerçekliği ve işlem gerekçesi baştan derlenmelidir; savunmanın sonradan toplanan belgeyle kurulması hem zaman hem inandırıcılık kaybettirir.
Buradaki anlatım genel bilgilendirme niteliğindedir ve her ödeme uyuşmazlığının kendi belge düzeni vardır. İşlemin tarafları, tutarı ve zinciri değiştikçe izlenecek usul de değişeceğinden, dosyanızın kendi koşullarını bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz yerinde olur.