Para transferinin bir ödeme kuruluşu, elektronik para kuruluşu veya kripto varlık platformu üzerinden yapıldığı uyuşmazlıklarda, mağdurun ilk hamlesi genellikle bankasını aramaktır. Oysa 5411 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar ile ödeme hizmeti sağlayıcılarının denetim mercileri, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim yükümlülükleri ve SPK tarafındaki kripto varlık düzenlemeleri farklı adreslere işaret eder. Yanlış adrese giden başvuru, işlem kayıtlarının saklama süresi dolmadan toplanmasını da geciktirir.
Kim Neyi Denetliyor
- Ödeme ve elektronik para kuruluşları: bu alandaki düzenleme ve gözetim yetkisi mevzuat değişikliğiyle Merkez Bankası bünyesine geçmiştir; eski alışkanlıkla yapılan başvurular yönlendirme nedeniyle zaman kaybettirir.
- Bankalar: bankacılık faaliyetlerine ilişkin şikâyetlerde düzenleyici otorite ile birlikte müşteri şikâyetlerini değerlendiren sektör mekanizmaları devrededir.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcıları: faaliyet izni ve listeleme durumu sermaye piyasası otoritesinin kayıtlarından teyit edilmelidir.
- Şüpheli işlem bildirimi: mali istihbarat birimi bir şikâyet mercii değildir; bireysel talepler soruşturma başlatmaz, bu kanal yükümlü kuruluşların bildirimlerine ilişkindir.
- Cumhuriyet başsavcılığı: dolandırıcılık ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama iddialarında tek yetkili soruşturma makamıdır; el koyma ve bloke kararları da bu hat üzerinden alınır.
Paranın İzini Kaybetmemek
Bu dosyalarda zaman, delilden daha kıymetlidir. Transferin ilk yirmi dört saati içinde yapılan bildirim ile bir hafta sonra yapılan bildirim arasında, paranın zincirin kaçıncı halkasına ulaştığı bakımından büyük fark vardır. Bu nedenle savcılığa yapılacak şikâyet, kurumsal şikâyetlerin sonucu beklenmeden yapılmalıdır.
Delil Paketinin İçeriği
- Para hareketi: gönderen ve alıcı hesap bilgileri, IBAN, işlem tarihi ve saati, açıklama alanı ile birlikte dekontlar.
- Zincir kaydı: kripto transferlerinde cüzdan adresleri ve işlem kimliği; blok gezgini üzerinden alınan görüntülerin tarih bilgisiyle birlikte saklanması.
- İletişim kaydı: platform veya aracıyla yapılan yazışmaların tamamı, kesitler hâlinde değil bütün olarak.
- Vaat ve tanıtım: getiri taahhüdü içeren tanıtım materyalleri, ekran görüntüleri ve yayın adresleri.
- Kimlik ve erişim: hesabın hangi cihaz ve hangi hatla açıldığına ilişkin kayıtlar.
Paket hazırlanırken tüm belgeler tek bir kronolojik dizin ile numaralandırılmalı; her belgenin hangi iddiayı ispatladığı bir sütunda yazılmalıdır. Bu basit tablo, dosyayı inceleyen makamın olayı hızla kavramasını sağlar ve eksik evrak talebiyle geçen ayları önler.
Talebi Ölçülebilir Kurmak
Şikâyet dilekçesinde yalnızca fiil anlatılmamalı; hangi hesaplara bloke konulmasının istendiği, hangi kuruluştan hangi dönem kayıtlarının celbinin talep edildiği ve varsa yurt dışı bağlantısı açıkça belirtilmelidir. Genel ifadelerle yazılan taleplerde araştırma kapsamı daralır.
Finansal uyuşmazlıklarda kurum yapısı ve işlem zinciri her olayda farklıdır. Bu metin genel bilgi verir; kayıpların büyüklüğü dikkate alınarak süreç bir hukukçu eşliğinde yürütülmelidir.