Bir ödeme kuruluşu veya banka nezdindeki hesabın bloke edilmesi, tek bir sebebe değil birbirinden çok farklı hukuki temellere dayanabilir. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, sermaye piyasası ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeler ile TCK'nın 282. maddesi kapsamındaki soruşturmalar aynı sonucu doğurur görünse de başvurulacak mercii tamamen değiştirir.
İlk Soru: Blokeyi Kim Koydu?
Blokenin kaynağı; kuruluşun kendi risk politikası kapsamındaki tedbir kararı, MASAK bildirimine bağlı işlem, savcılık talimatı veya mahkeme ya da hâkimlik kararına dayalı elkoyma olabilir. Ayrıca icra dosyasından gönderilen haciz müzekkeresi de hesabı kilitler. Bu kaynağın tespit edilmemesi, dilekçenin yanlış mercie verilmesine ve haftaların kaybedilmesine yol açar. Bu nedenle ilk adım, hesabın bulunduğu kuruluştan blokenin dayanağının ve tarihinin yazılı olarak talep edilmesidir.
Sık Karşılaşılan Bloke Sebepleri
- Şüpheli işlem bildirimi sonrası uygulanan geçici tedbirler
- Dolandırıcılık şikâyeti üzerine paranın izinin sürülmesi ve zincir hesap taraması
- Kaynağı açıklanamayan yüksek hacimli transferler
- Kripto varlık alım satımında bilinmeyen karşı taraflarla yapılan işlemler
- Kimlik ve adres bilgilerinin güncellenmemesinden doğan idari eksiklikler
Kaynağı Belgelemek: Dosyanın Omurgası
Blokenin kaldırılması taleplerinde belirleyici olan, paranın meşru kaynağının kesintisiz biçimde gösterilebilmesidir. Maaş bordroları, satış sözleşmeleri, tapu ve araç devir belgeleri, şirket faturaları, borsa ve kripto platformu işlem dökümleri tarih sırasına konularak sunulmalıdır. Özellikle zincir hesap incelemelerinde, hesabınıza gelen paranın bir önceki aşamasının da açıklanabilir olması beklenir. Bu nedenle karşı tarafla yapılan yazışmalar ve işlem açıklamaları, dökümlerle birlikte verilmelidir.
Başvuru Sırası ve İtiraz Yolu
- Kuruluşa yazılı başvuru yapılır ve blokenin dayanağı ile süresi sorulur.
- Adli bir karara dayanıyorsa soruşturma dosyası tespit edilir ve inceleme yetkisi kullanılır.
- Elkoyma veya tedbir kararına karşı kanunda öngörülen mercie itiraz edilir; ceza soruşturmalarında bu denetim sulh ceza hâkimliği eliyle yürür.
- İcra kaynaklı hacizde ise şikâyet ve haczedilmezlik iddiaları icra mahkemesine yöneltilir.
- İdari işlem niteliğindeki kararlar bakımından idari yargı yolu ayrıca değerlendirilir.
Anlaşma Yolu Her Zaman Açık Değildir
Mağdur olduğunu bildiren kişiyle yapılacak iade görüşmesi, dolandırıcılık iddiasına dayalı dosyalarda çoğu kez blokenin kaldırılmasını hızlandırır. Ancak buradaki tehlike, iyi niyetle yapılan bir iadenin sonradan suçlamayı kabul gibi yorumlanmasıdır. Bu nedenle iade yapılacaksa gerekçesi ve hukuki niteliği yazılı olarak kayda geçirilmelidir. Kamu düzenine ilişkin soruşturmalarda ise tarafların anlaşması tek başına süreci sona erdirmez.
Bu metin genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Bloke dosyalarında her gün ek işlem riski doğurduğundan, blokenin dayanağını öğrenir öğrenmez hukuki destek almanız süreç yönetimini kolaylaştırır.