Banka veya ödeme kuruluşu nezdindeki bakiyeye erişimin kesilmesi tek bir hukuki sebebe dayanmaz. Kısıtlamanın kaynağı farklıysa itiraz edilecek merci, süre ve dilekçenin içeriği de tamamen değişir. Bu nedenle atılacak ilk adım dilekçe yazmak değil, blokenin kaynağını tespit etmektir.
Üç Farklı Kaynak, Üç Farklı Yol
- Adli tedbir: Soruşturma kapsamında verilen el koyma veya hesaplara tedbir kararı. Muhatap, kararı veren sulh ceza hâkimliği ve soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığıdır.
- İdari tedbir: 5549 sayılı Kanun çerçevesinde işlemin geçici olarak askıya alınması gibi idari nitelikteki kararlar. Bu işlemlere karşı idari yargı yolu gündeme gelir.
- Sözleşmesel kısıtlama: Kuruluşun kendi risk politikası, kimlik doğrulama eksikliği veya şüpheli işlem değerlendirmesi nedeniyle uyguladığı kısıtlama. Bu ilişki özel hukuka tabidir.
Kısıtlamanın kaynağı çoğu zaman kuruluşun müşteri hizmetleri kanalından öğrenilemez; bu durumda yazılı bilgi talebi yapılması ve cevabın kayda alınması gerekir.
Adli El Koymaya İtiraz
- Karar hâkimlikçe verilmişse, tebliğ veya öğrenmeden itibaren işleyen kısa itiraz süresi içinde itiraz dilekçesi verilir.
- İtiraz, kararı veren hâkimliğe sunulur ve incelemeyi kanunda gösterilen merci yapar.
- Soruşturma dosyasında kısıtlama kararı varsa savunma hakkı kapsamında bilgi edinme imkânları sınırlıdır; bu durumda talep, kısıtlamanın kapsamı üzerinden şekillendirilir.
- Malvarlığının suçla bağlantısı bulunmadığı iddiası, para giriş çıkışlarının kaynağını gösteren belgelerle desteklenmelidir.
Aklama Şüphesinde Savunmanın Ekseni
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama isnadında tartışma çoğu kez öncül suç bağlantısı üzerinde yoğunlaşır. Kripto varlık alım satımı, döviz transferi veya üçüncü kişi adına yapılan havaleler tek başına suç teşkil etmez; ancak işlem geçmişinin bütünlüklü biçimde açıklanamaması şüpheyi büyütür. Bu nedenle hesap hareketleri kronolojik bir tabloya dökülmeli, her önemli giriş için sözleşme, fatura veya yazışma karşılığı gösterilmelidir.
Sözleşmesel Kısıtlamada İzlenecek Yol
Kuruluş kaynaklı kısıtlamada önce yazılı başvuru ve ardından ilgili sektörel başvuru mercileri devreye girer. Sonuç alınamazsa uyuşmazlığın niteliğine göre tüketici hakem heyeti, tüketici mahkemesi ya da ticari nitelikteki ilişkilerde asliye ticaret mahkemesi görevli olur. Ticari nitelikteki para alacaklarında dava öncesinde arabuluculuk aşamasının tamamlanması gerektiği unutulmamalıdır.
Zaman Yönetimi
Bloke süresince faiz kaybı, ticari taahhütlerin yerine getirilememesi ve itibar zararı birikir. Bu kalemlerin ileride talep edilebilmesi için zararın oluştuğu anda belgelenmesi gerekir. Sonradan üretilen hesaplamalar ispat gücü bakımından zayıf kalır.
Genel Not
Yukarıdaki bilgiler yol gösterici niteliktedir; kısıtlamanın dayanağı öğrenilmeden yapılan başvurular çoğu kez sonuçsuz kalır. Kaynağı tespit edildikten sonra dosyanızı bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz önerilir.