Ödeme kuruluşu veya elektronik para kuruluşu nezdindeki bakiyeye erişimin kesilmesi, kullanıcı açısından tek bir olay gibi görünse de hukuken birbirinden çok farklı üç kaynağa dayanabilir. Doğru merci, blokenin kaynağı belirlenmeden seçilemez; yanlış başvuru ise hem süre hem de para kaybı doğurur.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Birinci olasılık, adli mercilerce verilen bir el koyma veya tedbir kararıdır. İkincisi, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki şüpheli işlem yükümlülükleri çerçevesinde işleme devam edilmemesi hâlidir. Üçüncüsü ise kuruluşun kendi çerçeve sözleşmesine ve 5411 sayılı Kanun ile ödeme hizmetleri mevzuatına dayanarak aldığı ticari nitelikli önlemdir. Kullanıcıya yapılan bildirim çoğu zaman bu ayrımı göstermez; bu yüzden ilk adım kuruluştan blokenin dayanağının yazılı olarak istenmesidir.
Adli El Koymada Yol: Sulh Ceza Hâkimliği
Soruşturma kapsamında verilen el koyma kararlarına karşı itiraz, kararı veren hâkimliğe sunulur ve merci tarafından incelenir. Burada dosyaya girmek için müdafi ya da vekil sıfatının belgelenmesi, kısıtlama kararı varsa itiraz yolunun ayrıca kullanılması gerekir. Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasına ilişkin Türk Ceza Kanunu hükümlerine dayanan dosyalarda, paranın kaynağını gösteren banka dekontları, sözleşmeler ve fatura zinciri erken aşamada sunulduğunda tedbirin kapsamı daralabilir.
İdari İşlem ve Sözleşmesel Bloke
Bloke idari bir yaptırıma dayanıyorsa iptal davası idari yargıda görülür. Kuruluşun kendi kararına dayanan durumlarda ise uyuşmazlık özel hukuk ilişkisinden doğar: kullanıcı tüketici sıfatını taşıyorsa tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi, ticari faaliyet kapsamında bir hesap söz konusuysa asliye ticaret mahkemesi gündeme gelir. Kripto varlık hizmet sağlayıcıları bakımından sermaye piyasası mevzuatı çerçevesindeki düzenlemeler ayrıca değerlendirilmelidir.
Karar Vermeden Önce Kontrol Listesi
- Blokenin tarihi, kapsamı ve tutarı yazılı olarak belgelendi mi?
- Hesaba giren fonların kaynağı belge zinciriyle gösterilebiliyor mu?
- Aynı olay hakkında açılmış bir ceza soruşturması var mı?
- Çerçeve sözleşmedeki tahkim veya yetki kaydı işletiliyor mu?
- Kuruluşla yapılacak sulh, ceza dosyasındaki tedbiri kaldırır mı?
Anlaşmanın Sınırı
Kuruluşla varılan mutabakat, adli merciin koyduğu tedbiri kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Bu nedenle sulh görüşmelerinde verilen beyanların ceza dosyasında nasıl okunacağı önceden düşünülmeli, geniş kapsamlı ibra metinlerinden kaçınılmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır ve her dosyanın belge düzeni farklıdır. Bloke bildirimini aldığınızda gecikmeden hukuki destek almanız, itiraz sürelerinin korunması bakımından önemlidir.