Hesabına erişemeyen bir yatırımcının ilk sorusu genellikle nereye başvuracağıdır. Oysa doğru soru, blokenin kim tarafından ve hangi hukuki dayanakla konulduğudur. Kaynağı belirlenmeden yapılan her başvuru, yetkisiz mercie yapılmış sayılır ve dosya geri döndüğünde kaybedilen zaman çoğu kez telafi edilemez.
Önce Blokenin Kaynağı Belirlenir
Uygulamada karşılaşılan kısıtlamalar tek bir kalemden çıkmaz. Kimi zaman kurumun kendi iç risk süreçleri gereği uygulanan bir işlem, kimi zaman 5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülüklerle bağlantılı bir tedbir, kimi zaman da yürüyen bir soruşturmada verilmiş adli bir karar söz konusudur. Her birinin muhatabı, itiraz mercii ve kaldırılma yolu farklıdır. Bu nedenle atılacak ilk adım dilekçe yazmak değil, kısıtlamanın dayanağını yazılı olarak öğrenmektir.
Yol Ayrımı: Adli Süreç, Bankacılık İlişkisi, Yatırım Mevzuatı
- Adli bir karar varsa itirazın muhatabı kararı veren mercidir; kuruma yapılan yazışma sonuç doğurmaz.
- Kısıtlama sözleşme ilişkisinden doğuyorsa tartışma 5411 sayılı Kanun ve sözleşme hükümleri ekseninde yürür.
- Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin SPK düzenlemeleri, platform kaynaklı uyuşmazlıklarda ayrı bir başvuru katmanı yaratır.
- Suçtan kaynaklanan malvarlığını aklama iddiası gündemdeyse TCK 282 ekseninde yürüyen soruşturma dosyası belirleyici olur.
- Zararın tazmini talebi, cezai süreçten bağımsız olarak hukuk mahkemelerinde ileri sürülür.
Cezai Süreç ile Para İadesini Karıştırmamak
Yatırım mağduriyeti dosyalarında en sık görülen beklenti hatası, ceza soruşturmasının paranın iadesini kendiliğinden sağlayacağı düşüncesidir. Ceza yargılamasının konusu kişilerin sorumluluğudur; el konulan değerlerin akıbeti ise ayrı bir usule tabidir. Bu ayrım kavranmadığında, iade talebi hiç ileri sürülmeden dosya kapanabilir. Bu nedenle transfer kayıtları, platform yazışmaları ve tutarların hangi hesaptan hangi hesaba geçtiğini gösteren zincir, en baştan tek bir tabloda toplanmalıdır.
Uzlaşma Teklifi Geldiğinde Neye Bakılır
Karşı taraftan gelen kısmi ödeme önerileri değerlendirilirken üç ölçüt kullanılır: teklif edilen tutarın belgelenmiş zarara oranı, ödemenin takvimi ve teminatı, bir de teklifin hangi taleplerden feragat karşılığında sunulduğu. Kapsamı geniş yazılmış bir mutabakat metni, sonradan ortaya çıkacak zarar kalemlerinin de kapanması sonucunu doğurabilir. Anlaşma seçeneği baştan reddedilmemeli, ancak imzadan önce metnin hangi kapıları kapattığı satır satır okunmalıdır.
Kapanış
Bu metin genel bilgilendirme niteliğindedir ve somut dosyadaki karar tipine göre izlenecek yol değişir. Hesap kısıtlamasıyla karşılaşan kişinin, belgeleri toplayıp bir hukukçuyla birlikte kaynak tespiti yapması en verimli başlangıçtır.