Ödeme kuruluşları, elektronik para kuruluşları ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları üzerinden geçen fonlarda zaman, hukuki argümandan daha belirleyicidir. Para birkaç saat içinde çok sayıda hesap arasında dağıtılabildiğinden, 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK'nın kripto varlıklara ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde yürütülecek sürecin ilk adımları saatlik planlanmalıdır.
İzlemenin Başlangıç Noktası: Tek Bir İşlem Kaydı
Fon akışının izlenmesi, mağdurun kendi tarafındaki tek bir kayıtla başlar. Gönderim dekontu, işlem referans numarası, alıcı hesabın tam bilgisi ve işlem saati, sonraki tüm talep yazılarının dayanağıdır. Kripto tarafında ise işlem karması ve cüzdan adresi aynı işlevi görür. Bu veriler olmadan yapılan genel nitelikli başvurular, kurumlardan kayıt talebi yapılmasını da geciktirir.
Fonu Durdurmaya Yönelik Talepler
- Cumhuriyet başsavcılığına şikâyetle birlikte hesaplara tedbir konulması istemi
- Aracı kuruluşa yapılacak bildirimle işlemin askıya alınması talebi
- Zincirin sonraki halkalarındaki hesaplar için ek talep sunulması
- Hukuk davası açılacaksa ihtiyati tedbir ya da ihtiyati haciz yolunun ayrıca değerlendirilmesi
Ceza soruşturmasında verilen koruma tedbiri ile hukuk yargılamasındaki tedbir birbirinin yerine geçmez; ikisi farklı amaçlara hizmet eder ve farklı sürelere tabidir.
Yükümlü Kuruluşların Kayıtları Neyi Gösterir?
5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlüler, müşteri tanıma ve şüpheli işlem bildirimi yükümlülüğü altındadır. Bu nedenle bir hesabın açılış belgeleri, kimlik doğrulama kayıtları ve işlem geçmişi, fonun kimin denetiminde hareket ettiğini göstermede belirleyici olur. Talep yazılarında yalnızca bakiye değil, hesap açılış bilgisi, bağlantılı hesaplar ve giriş kayıtları da istenmelidir.
Şüpheli Sıfatıyla Karşılaşanlar İçin
Aynı zincirde hesabı kullanılan kişiler, bilgisi dışında aracı konumuna düşebilir. Bu durumda TCK'nın aklamaya ilişkin 282. maddesi kapsamında değerlendirme yapılırken, fonun kaynağını bilme ve isteme unsurları tartışılır. Savunma, hesabın nasıl kullanıldığına dair teknik kayıtlarla desteklenmelidir: cihaz bilgisi, giriş konumları, hesabı devreden kişiyle yazışmalar. Hesap blokesinin kaldırılması talebi ise ayrı bir usul olup, karara karşı itiraz süresi kısa tutulmuştur.
Sıkça Karşılaşılan Usul Hataları
- Şikâyeti yalnızca ilk alıcı hesapla sınırlı tutmak, zincirin devamını istememek
- Kripto tarafında borsa hesabı yerine yalnızca cüzdan adresini bildirmek
- Tedbir talebini dilekçede ayrı bir başlık altında açıkça ileri sürmemek
- Yurt dışı unsurlu işlemlerde adli yardımlaşma ihtiyacını geç fark etmek
- Blokeye itiraz süresini, tebliğ yerine öğrenme tarihinden hesaplamak
İşlem zinciri, kuruluşun statüsü ve fonun bulunduğu ülke sonucu belirgin biçimde değiştirir. Bu yazı genel çerçeveyi tanıtır; para hareketinin devam ettiği dosyalarda başvuru metinlerinin gecikmeden hazırlanabilmesi için hukuki destek alınması önem taşır.