Bir ödeme kuruluşu ya da banka hesabına erişimin kesildiği ilk anda kullanıcı genellikle tek bir cümleyle karşılaşır: hesabınız incelemeye alınmıştır. Bu cümlenin arkasında birbirinden çok farklı hukuki sebepler olabilir ve doğru başvuru yolu ancak sebep teşhis edildikten sonra seçilebilir. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler, SPK’nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK 282 kapsamındaki aklama isnadı, uygulamada aynı dosyada iç içe geçebilir.
Blokenin Kaynağını Teşhis Etmek
Kabaca üç kaynak ayrılır: kuruluşun kendi yükümlülük politikası gereği uyguladığı geçici kısıtlama, 5549 kapsamındaki tedbir süreçleri ve soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararı. Bu üçünün itiraz mercii aynı değildir. Kuruluş kaynaklı kısıtlamada muhatap kurumun kendisi ve ilgili denetim otoritesiyken, elkoyma kararında muhatap hâkimliktir. Teşhis yapılmadan gönderilen dilekçeler çoğunlukla süre tüketir.
Aklama İsnadında Savunmanın Ekseni
TCK 282 kapsamındaki isnat, malvarlığı değerinin bir suçtan kaynaklandığı iddiasına dayanır. Savunmanın ekseni bu nedenle iki başlıkta toplanır: paranın kaynağının hukuka uygun olduğu ve kişinin, aktarımın niteliğini bilebilecek durumda olmadığı. Özellikle kripto varlık alım satımında aracılık edildiği iddia edilen dosyalarda, işlem hacmi tek başına aleyhe yorumlanabildiğinden, her transferin ticari bir açıklamaya bağlanması gerekir.
Para İzini Belgeleyememe Riski
- Hesap hareketlerinin tarih ve karşı taraf bazında dökümünün alınmaması
- Kripto işlem geçmişinin platformdan indirilmeden hesap kapanma riskine bırakılması
- Nakit girişlerin dayanağı olan satış, kira ya da borç ilişkisinin belgelenmemesi
- Üçüncü kişi adına yapılan işlemlerde vekâlet veya talimat kaydının bulunmaması
- Şüpheli işlem bildirimine konu tutarın hangi işlemden doğduğunun ayrıştırılmaması
Adım Adım Başvuru
- Kuruluştan kısıtlamanın dayanağı ve tarihi yazılı olarak istenir.
- Soruşturma varsa dosya numarası öğrenilir ve kısıtlama kararı olup olmadığı kontrol edilir.
- Elkoyma söz konusuysa karara karşı kısa itiraz süresi hesaplanarak hâkimliğe başvurulur.
- Kaynak belgeleri, iddia edilen her tutarla eşleşecek biçimde numaralandırılarak sunulur.
- Ticari faaliyet varsa defter, fatura ve sözleşme örnekleri aynı dosyada birleştirilir.
Ret Hâlinde İkinci Hat
İtirazın reddi dosyayı bitirmez. Soruşturma sürerken yeni belge sunulması, kısıtlamanın kapsamının daraltılması ya da zorunlu giderler için sınırlı erişim talep edilmesi mümkün olabilir. Ayrıca isnat dışında kalan hesapların ayrıştırılması, günlük hayatın sürdürülmesi bakımından ayrı bir talep konusu yapılabilir.
Finansal soruşturmalarda her dosyanın işlem deseni farklıdır; bu metin genel bir yol haritası sunar, somut durumda mutlaka bireysel hukuki değerlendirme yaptırılmalıdır.