Ödeme hizmeti sağlayan kuruluşlar, kripto varlık platformları ve aracı yapılar üzerinden gerçekleşen para hareketleri, son yıllarda soruşturma dosyalarının merkezine yerleşti. Bu tür dosyalarda mağdur, şüpheli ve kurum sıfatları çoğu zaman iç içe geçer; bir hesap sahibinin dosyaya hangi sıfatla dahil olduğu, hangi mercie ne zaman başvuracağını doğrudan belirler.
Soruşturmanın Başlangıç Noktası
Süreç genellikle bir şüpheli işlem bildirimi, banka uyarısı ya da mağdur şikâyetiyle başlar. 5549 sayılı Kanun kapsamındaki bildirim yükümlülüğü, kurumların belirli işlemleri ilgili birime iletmesini gerektirir. Bu bildirimin ardından hesaplara tedbir konulması, hesap sahibinin çoğu kez durumu ancak kartının çalışmadığı anda fark etmesine yol açar. Bu aşamada yapılacak ilk iş, tedbirin hangi dosya kapsamında ve hangi merci tarafından uygulandığının öğrenilmesidir; itiraz mercii buna göre değişir.
Görevli Mahkemenin Belirlenmesi
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması isnadı, TCK'nın 282. maddesi kapsamında değerlendirilir ve bu tür dosyalar ağır ceza mahkemesinin görev alanına girer. Buna karşılık dolandırıcılık, güveni kötüye kullanma gibi öncül suçlar nitelikli hâlleri ve miktarına göre farklı mahkemelerde görülebilir. 5411 sayılı Kanun'a aykırı biçimde izinsiz bankacılık faaliyeti yürütülmesi ise ayrı bir suç tipidir ve şikâyet süreci farklı işler. Aynı olay örgüsünde birden fazla suç tipi bulunduğunda dosyaların birleştirilmesi ya da ayrılması, savunmanın kurgusunu değiştirir.
Hesabına Tedbir Konulan Kişinin Yolu
El koyma ve hesap bloke kararlarına karşı ceza muhakemesi kurallarına göre itiraz edilir; itirazın süresi ve mercii, kararı veren makama göre belirlenir. İtiraz dilekçesinde asıl mesele, hesaba giren paranın hukuki kaynağının gösterilmesidir. Soyut biçimde "ticaretten kazandım" denmesi yeterli olmaz; paranın hangi işlemden, hangi tarihte ve hangi karşı taraftan geldiği zincir hâlinde ortaya konmalıdır.
Kripto ve Ödeme İşlemlerinde Delil Toplama
- Platform hesabının tüm işlem geçmişinin, tarih ve tutar bilgisiyle indirilmiş dökümü
- Cüzdan adresleri ile transfer kayıtlarının blok zinciri üzerinden doğrulanabilir çıktıları
- Banka hesap ekstreleri ve para yatırma-çekme talimatları
- Karşı tarafla yapılan sözleşme, fatura ve yazışmalar
- Platformun kimlik doğrulama sürecine ilişkin kayıtlar
Kripto işlemlerinde en sık yaşanan sorun, kullanıcının kendi hesabı ile üçüncü kişiler adına yapılan işlemleri ayırt edecek belgeye sahip olmamasıdır. Tanıdık talebiyle yapılan tek bir transfer, hesabın uzun süre tedbir altında kalmasına neden olabilir.
Mağdur Tarafın Zaman Baskısı
Yatırım vaadiyle para aktarıldığı iddiasında hız belirleyicidir. Paranın çekilmeden ya da başka hesaplara dağıtılmadan bulunabilmesi için şikâyetin gecikmeden yapılması ve dilekçede hesaplara tedbir konulmasının açıkça talep edilmesi gerekir. SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri, faaliyetin izinli olup olmadığının sorgulanmasında başvurulacak ilk kaynaktır.
Buradaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Dosyanın kapsamı, isnat edilen suç tipi ve hesap hareketlerinin yapısı stratejiyi tümüyle değiştirebileceğinden, ifade vermeden önce hukuki destek alınması önemlidir.