Ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşları üzerinden yapılan işlemlerde hesabın aniden bloke edilmesi, çoğu kişi için sürecin başlangıcıdır. Blokenin kaynağı bazen kuruluşun kendi risk politikası, bazen bir savcılık talimatı, bazen de şüpheli işlem bildirimi sonrası başlayan idari süreçtir. Bu rehber, 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde, hangi kapıya hangi sırayla gidileceğini ele alır.
Önce Blokenin Kaynağını Tespit Edin
- Kuruluş kaynaklı kısıtlama: sözleşmeye ve iç politikaya dayanır; yazılı talep ve müşteri hizmetleri yazışmaları üzerinden yürür.
- Adli el koyma veya tedbir: soruşturma kapsamında verilen karara dayanır; itirazın muhatabı kuruluş değil, kararı veren mercidir.
- Yükümlülük denetimi kaynaklı işlem: aklama ile mücadele mevzuatı çerçevesindeki bildirim ve inceleme süreçleridir.
Kaynağı belirlemeden yapılan her başvuru, doğru merci önünde geçirilmesi gereken zamanı tüketir. İlk adım, kuruluştan kısıtlamanın dayanağını yazılı olarak talep etmektir.
Soruşturmada Sıfatınız Süreci Belirler
Aynı dosyada kişi mağdur, şüpheli ya da malvarlığına tedbir uygulanan üçüncü kişi olabilir. Bu sıfatların usul hakları farklıdır: dosya inceleme yetkisi, beyan alma usulü ve tedbire itiraz imkânı sıfata göre değişir. Özellikle hesabına başkasının parası geçen kişilerde, sıfatın erken netleştirilmesi savunma stratejisinin çekirdeğini oluşturur.
Para İzini Kendi Lehinize Kurmak
Bu dosyalarda ispatın merkezinde işlem geçmişi vardır. Toplanması gereken kayıtlar şunlardır: hesap ekstreleri, işlem referans numaraları, karşı taraf bilgileri, varsa sözleşme ve fatura, kripto varlık işlemlerinde platform işlem dökümü ve cüzdan hareket kayıtları. Kayıtlar tarih sırasına dizilerek her transferin ekonomik gerekçesi tek cümleyle açıklanmalıdır. Açıklanamayan tek bir hareket, tüm zinciri tartışmalı hâle getirebilir.
Yanlış Kapıya Yapılan Başvurular
Uygulamada en sık görülen dört sapma şudur: adli tedbire karşı kuruluşa dilekçe verilmesi, itiraz süresi işlerken kurum yazışmalarının beklenmesi, farklı illerdeki bağlantılı soruşturmaların tek dosya sanılması ve şikâyetin doğrudan kolluğa yapılmasıyla soruşturmanın kendiliğinden genişleyeceğinin düşünülmesi. Karar örneği elde edilir edilmez, itiraz mercii ve süresi kararın kendi metninden okunmalıdır.
Kapanış
Finansal soruşturmalarda teknik döküm ile hukuki nitelendirme birlikte ilerler ve her dosyanın işlem yapısı farklıdır. Bloke bildirimini aldığınız anda tarih ve saati kaydedip hukuki destek almanız, hem tedbire itiraz hem de savunma bakımından zaman kazandırır.