Hesabında haciz gören borçlunun ilk sorusu genellikle nereye itiraz edileceğidir. İcra hukukunda bu sorunun tek bir cevabı yoktur: takibin türü, itirazın konusu ve işlemin niteliği farklı merciler doğurur. Bu rehber İİK ekseninde, yanlış kapıya gitmemek için gereken ayrımları kuruyor.
İtiraz mı, şikâyet mi?
Borcun kendisine, miktarına veya imzaya yönelik karşı çıkış itirazdır ve icra dairesine yapılır. Buna karşılık icra müdürlüğünün yaptığı bir işlemin hukuka aykırı olduğu iddiası şikâyettir ve icra mahkemesine yöneltilir. Haczedilemez bir gelirin haczedilmesi şikâyet konusudur; borcun ödendiği iddiası ise itiraz konusudur. İkisinin karıştırılması, kısa süreli hakkın boşa harcanmasına yol açar.
Ödeme emrine itiraz süresi
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi kısadır ve tebliğ tarihinden işler. İmzaya itirazın ayrıca ve açıkça yapılması gerekir; genel bir itiraz, imzayı da kapsamış sayılmaz. Kambiyo senetlerine özgü takipte ise hem süre hem de merci farklıdır: itiraz doğrudan icra mahkemesine yapılır ve takibi kendiliğinden durdurmaz.
İtirazdan sonra alacaklının seçimi
İtiraz üzerine duran takip için alacaklının önünde iki yol vardır. Elinde İİK anlamında belge bulunuyorsa icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; belge yoksa genel mahkemede itirazın iptali davası açar. Bu iki yolun görevli mercii ve inceleme biçimi farklıdır; yanlış tercih, esasa girilmeden ret sonucunu doğurur.
E-hacizde sınırlar
Otomatik uygulanan hacizler, haczedilemeyecek değerleri ayırt etmez. Maaş üzerindeki haciz belirli bir orana kadar mümkündür; emekli aylığı ise borçlunun rızası olmaksızın kural olarak haczedilemez. Nafaka alacakları bakımından ayrı bir rejim söz konusudur. Bu tür bir haciz gerçekleştiğinde, kaldırılması için icra mahkemesine başvurulur.
Kontrol listesi
- Tebliğ tarihinin ve tebligat usulünün doğrulanması
- Takibin ilamlı, ilamsız veya kambiyo takibi olduğunun belirlenmesi
- İtiraz ile şikâyetin ayrı dilekçelerde ileri sürülmesi
- Haczedilen hesabın gelir kaynağının belgelenmesi
- Süresiz şikâyet hâllerinin ayrıca değerlendirilmesi
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Takip dosyasının içeriği ve dayanak belge sonucu değiştirebileceğinden, tebligatı aldıktan sonra vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önerilir.