İlamsız takipte borçlunun hesaplarına elektronik ortamda haciz konulması, çoğu zaman borçlunun durumu ödeme emri aşamasında değil banka bildirimiyle öğrenmesine yol açar. İİK ve HMK çerçevesinde bu noktada başvurulacak yol ikiye ayrılır ve ikisi karıştırıldığında hem süre hem hak kaybedilir: takibin dayanağına yönelik itiraz ile icra işleminin usulüne yönelik şikayet aynı şey değildir.
İtiraz ile Şikayeti Ayıran Çizgi
- İtiraz: borcun varlığına, miktarına veya imzaya yöneliktir. Muhatabı icra dairesidir ve ödeme emrinin tebliğinden itibaren işleyen kısa süre içinde yapılır. Süresinde yapılan itiraz takibi durdurur.
- Şikayet: haczin usulsüz konulması, haczedilemez malvarlığına el atılması gibi işlem hatalarına yöneliktir. Muhatabı icra mahkemesidir.
Hesabına haciz konulan borçlunun icra dairesine dilekçe verip "haczin kaldırılmasını" istemesi, itiraz süresi geçmişse sonuç doğurmaz. Aynı şekilde, borca itiraz dilekçesini icra mahkemesine sunmak da itirazı geçerli kılmaz.
Haczedilemeyen Kalemlerin Tespiti
- Maaş hesabına konulan hacizde, kanunen haczedilemeyen kısmın aşılıp aşılmadığı kontrol edilir.
- Nafaka, sosyal yardım ve benzeri nitelikteki ödemeler ayrıştırılır.
- Emekli aylığı ve benzeri ödemelerin bulunduğu hesaplarda, ilgili mevzuattaki koruma hükümleri değerlendirilir.
- Hesap dökümü, hacizden önceki ve sonraki hareketleri gösterecek biçimde temin edilir.
Neden Hesap Dökümü Şart
Hangi tutarın hangi kaynaktan geldiği belgelenmediğinde, haczedilemezlik iddiası soyut kalır. Bankadan alınacak ayrıntılı döküm, işveren yazısı veya kurum bildirimi bu iddiayı somutlaştırır.
Süreleri Tek Takvimde Toplamak
Bu dosyalarda takip edilmesi gereken tarihler birden fazladır: ödeme emrinin tebliğ tarihi, itiraz süresinin son günü, haczin uygulandığı tarih, şikayet süresinin başlangıcı ve itirazın iptali veya kaldırılması davası açılırsa ona ilişkin süreler. Tebligatın usulsüz yapıldığı iddiası varsa, öğrenme tarihi ayrıca belgelenmeli ve usulsüz tebligat şikayeti ihmal edilmemelidir; bu iddia kabul edildiğinde diğer sürelerin başlangıcı da değişir.
Alacaklı Tarafında Dikkat Edilecekler
Takip talebindeki alacak kaleminin dayanağının açık gösterilmesi, borçlunun itirazı hâlinde açılacak davanın kapsamını belirler. İtiraz üzerine takip durduğunda, alacaklının süresinde harekete geçmemesi takibin düşmesine yol açabilir. Haciz taleplerinin de kanunda öngörülen süreler içinde yenilenmesi gerekir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir; takibin türü, tebligat durumu ve hesabın niteliği izlenecek yolu değiştirebilir. Hesabınıza haciz uygulandığında süre çok kısa işlediğinden, gecikmeden hukuki destek almanız önem taşır.