Ödeme kuruluşu ya da elektronik para kuruluşu nezdindeki bakiyeye erişimin bir sabah aniden kapanması, çoğu kez ilgiliye herhangi bir tebligat ulaşmadan yaşanır. Bu aşamada verilen aceleci tepkiler, sonradan düzeltilmesi zor bir usul zemini yaratır. Doğru başlangıç, kısıtlamanın kaynağını doğru teşhis etmektir.
Kısıtlamanın kaynağını ayırt etmek
Uygulamada birbirine karıştırılan üç ayrı durum vardır: kuruluşun kendi risk politikası gereği uyguladığı geçici tedbir, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler doğrultusunda işleme ara verilmesi ve soruşturma kapsamında hâkim kararına dayanan elkoyma. Her birinin muhatabı ve itiraz yolu farklıdır. Kuruluşa yazılan bir dilekçe, hâkim kararına dayanan bir kısıtlamayı kaldırmaz; buna karşılık sırf ticari nedenli bir kısıtlama için ceza yargısına başvurmak da zaman kaybettirir.
Hangi mevzuat hangi soruyu üretir
Bankacılık faaliyetleri bakımından 5411 sayılı Kanun, aklama ile mücadele bakımından 5549 sayılı Kanun, kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin sermaye piyasası düzenlemeleri ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasını düzenleyen Türk Ceza Kanunu hükümleri birbirini besleyen ama ayrı sorular soran metinlerdir. Savunma kurgusu bu ayrımı gözetmelidir; idari yükümlülük ihlali ile suç isnadı aynı dilde cevaplanamaz.
Paranın kaynağını gösteren dosya
Soruşturmada belirleyici olan, işlemin ekonomik gerekçesinin belgeyle kurulabilmesidir. Toplanması gereken asgari set şudur:
- Fon girişinin dayandığı sözleşme, fatura veya satış belgesi
- Karşı tarafla yapılan yazışmaların kesintisiz dökümü
- Hesap hareketlerinin tarih sırasıyla ve karşılıklarıyla eşleştirildiği tablo
- Kripto varlık söz konusuysa cüzdan adresleri ve transfer kayıtları
- Vergisel beyanlarla uyumu gösteren belgeler
İfade ve itiraz aşamasında sık yapılan hatalar
Şüpheli sıfatıyla dinlenmeden önce dosyanın kapsamını öğrenmeden beyanda bulunmak, sonradan düzeltilmesi güç çelişkiler doğurur. Elkoyma kararına karşı itiraz ise süreye bağlıdır ve itiraz dilekçesinin yalnızca mağduriyet anlatımıyla değil, işlemin hukuki dayanağını hedef alan somut argümanla kurulması gerekir. Blokenin ticari faaliyeti durdurduğu hâllerde bu zararın belgeyle ortaya konması, ölçülülük tartışmasında ayrıca ağırlık taşır.
Süreci sıraya koymak
- Kısıtlamanın hangi karara veya politikaya dayandığı yazılı olarak sorulur.
- Tebligat ve öğrenme tarihleri tek takvimde işaretlenir.
- İşlem geçmişi kuruluştan resmî döküm olarak talep edilir.
- Fon kaynağı dosyası, itiraz dilekçesinden önce tamamlanır.
- İdari ve cezai süreçler için ayrı ama birbiriyle tutarlı metinler hazırlanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. İşlem hacmi, karşı taraflar ve kısıtlamanın dayanağı değiştikçe izlenecek yol da değişeceğinden, somut dosyada hukuki destek almanız önerilir.