Yatırım vaadiyle gönderilen paranın ardından hesabın kullanılamaz hâle gelmesi, mağdur açısından iki ayrı sorunu aynı anda doğurur: kaybedilen tutarın takibi ve kendi hesabına konulan blokenin kaldırılması. Hesap blokesi tek bir hukuki kurum değildir; kaynağı farklı olduğu için itiraz yolu ve süresi de farklıdır. Kaynağı doğru tespit edilmeden yapılan başvurular çoğunlukla yanlış mercide zaman kaybıyla sonuçlanır.
Blokenin kaynağını ayırt etmek
Uygulamada üç farklı durum karıştırılır. Birincisi, soruşturma kapsamında verilen adli el koyma veya tedbir kararıdır. İkincisi, 5549 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülen şüpheli işlem süreçlerinden kaynaklanan işlem kısıtıdır. Üçüncüsü ise bankanın 5411 sayılı Kanun ve kendi risk politikaları uyarınca uyguladığı sözleşmesel sınırlamadır. Hesap ekstresi, banka bildirimi ve varsa karar örneği temin edilmeden bu ayrım yapılamaz.
Para izini kurmak
Kripto varlık hizmet sağlayıcıları sermaye piyasası mevzuatı kapsamında gözetime alındığından, platform üzerinden yapılan işlemler için kayıt talep edilebilmektedir. Dosyanın omurgası şu belgelerden kurulur:
- Gönderim yapılan banka hesabının dekontları ve işlem saatleri
- Platform içi alım–satım ve transfer kayıtları
- Cüzdan adresleri ve zincir üzerindeki transfer geçmişi
- Yatırım vaadini içeren yazışmalar, ses kayıtları ve tanıtım materyalleri
- Aracıların kimlik bilgilerine dair her türlü iz
Blokeye itirazda mercii ve zamanlama
Karar adli nitelikteyse itiraz, kararı veren makamın bağlı olduğu hâkimliğe yapılır ve öğrenme tarihinden itibaren kısa bir süre içinde kullanılmalıdır. İdari veya sözleşmesel kaynaklı kısıtta ise önce kurumdan yazılı gerekçe istenir; gerekçe alınmadan açılan dava, işlemin niteliği tartışmalı kaldığı için uzar. Süre hesabında öğrenme tarihinin belgelenmesi, itirazın esasından daha kritik olabilir.
Ceza ve alacak yollarının paralel yürütülmesi
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasına ilişkin TCK 282 kapsamındaki isnat ile mağdurun alacak talebi farklı süreçlerdir. Ceza soruşturmasında elde edilen tespitler alacak davasında delil olarak kullanılabilir; bu nedenle iki dosyanın takvimi birlikte planlanmalıdır. Kendisi de şüpheli konumuna düşme riski bulunan hesap sahiplerinin, savunmasını ilk ifadeden itibaren belgeye dayandırması gerekir.
Her yatırım mağduriyeti dosyasının para akışı ve muhatap zinciri farklıdır. Yukarıdakiler genel bir yol haritasıdır; başvuru yapmadan önce elinizdeki kayıtların hangi süreçte hangi değeri taşıdığını bir hukukçuyla değerlendirmeniz önerilir.