Yüksek getiri vaadiyle toplanan paralar, sahte yatırım platformları ve kripto varlık üzerinden yürütülen organizasyonlarda mağdurun ilk refleksi genellikle platformla yazışmayı sürdürmek olur. Oysa bu aşamada belirleyici olan, savcılık sürecinin doğru yerde ve doğru belgeyle başlatılmasıdır. Gecikilen her gün, para izinin takibini ve varlıklara elkoyma imkânını zayıflatır.
Şikâyet Nereye Yapılır?
Ceza soruşturmasında yetki kural olarak suçun işlendiği yer Cumhuriyet başsavcılığına aittir. İnternet üzerinden yürütülen yatırım mağduriyetlerinde fiilin nerede işlendiği tartışmalı hâle gelebilir; paranın gönderildiği banka şubesi, mağdurun bulunduğu yer ve organizasyonun faaliyet merkezinin bulunduğu yer farklı olabilir. Uygulamada mağdurun bulunduğu yer başsavcılığına yapılan şikâyet, yetkili başsavcılığa gönderilmek üzere işleme alınır. Aynı organizasyondan çok sayıda mağdur varsa dosyaların birleştirilmesi talebi, delil bütünlüğü açısından önem taşır ve şikâyet dilekçesinde bu husus açıkça belirtilmelidir.
Şikâyete Bağlı Olmayan Suçlarda Zaman
Dolandırıcılığın nitelikli hâlleri şikâyete bağlı değildir; savcılık suç şüphesini öğrendiğinde kendiliğinden soruşturma başlatır. Bu, zamanın önemsiz olduğu anlamına gelmez. Banka kayıtlarının, IP kayıtlarının ve platform verilerinin saklanma süreleri sınırlıdır; şüphelilere ait hesaplardaki bakiye ise kısa sürede başka hesaplara aktarılabilir. Bu nedenle şikâyetin geciktirilmesi, hukuken hak kaybı doğurmasa bile fiilen delil kaybı doğurur.
Para İzini Belgelemek
Bu dosyaların omurgası mali kayıttır. Aşağıdaki belgelerin şikâyet dilekçesine ek yapılması soruşturmanın hızını doğrudan etkiler:
- Yapılan tüm transferlere ilişkin dekontlar, alıcı hesap ve IBAN bilgileri
- Kripto varlık transferlerinde cüzdan adresleri ve işlem kimlik bilgileri
- Platformun internet adresi, hesap ekranlarının tespit kayıtları ve sözleşme metinleri
- Yetkili olduğunu iddia eden kişilerle yapılan mesajlaşma ve çağrı kayıtları
- Kendilerini tanıtan tanıtım materyalleri, sosyal medya hesapları ve reklam kayıtları
Bunların yanında, ödeme yapılan kuruluşun ilgili mevzuat kapsamında faaliyet izni bulunup bulunmadığının yetkili otoritelerin listelerinden kontrol edilmesi, iddianın somutlaşmasına yardımcı olur.
Malvarlığına Elkoyma ve Tedbir Talebi
Şikâyet dilekçesinde yalnızca cezalandırma talebiyle yetinilmemeli; şüphelilere ait hesaplar ve varlıklar bakımından koruma tedbirlerinin uygulanması da açıkça istenmelidir. Suçtan elde edilen değerlere ilişkin elkoyma kararları geç alındığında paranın izi kaybolabilir. Ayrıca 5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler nedeniyle mali kuruluşlarda tutulan kayıtların talep edilmesi, para akışının çözümlenmesinde belirleyici olur.
Kovuşturmaya Yer Olmadığı Kararı Gelirse
Savcılık kovuşturmaya yer olmadığına karar verirse, bu karara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir. İtiraz dilekçesinde soyut eleştiri yerine, toplanmayan somut delilin ne olduğunun ve nereden temin edilebileceğinin gösterilmesi gerekir. Ayrıca ceza soruşturmasından bağımsız olarak hukuk mahkemesinde tazminat yolunun işletilip işletilmeyeceği, zamanaşımı süreleri gözetilerek ayrıca planlanmalıdır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; her organizasyonun yapısı ve ödeme zinciri farklıdır. Kayıpların büyük olduğu dosyalarda, şikâyet dilekçesini vermeden önce belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte tasnif etmeniz sürecin seyri açısından önemlidir.