Hesabına bloke konulduğunu fark eden borçlunun sorduğu ilk soru genellikle yanlış kurgulanır: itiraz mı edeceğim? Oysa haciz işleminin kendisine karşı kullanılacak araç itiraz değil şikayettir ve bu iki yol farklı mercilere, farklı sürelerle işler. Ayrımın kaçırılması, kısa şikayet süresinin boşa harcanmasına yol açar.
E-Haczin Hukuki Niteliği
Elektronik ortamda uygulanan haciz, ayrı bir hukuki kurum değil; İİK kapsamındaki haciz işleminin elektronik yöntemle icra edilmesidir. Bu nedenle işleme karşı kullanılacak hukuki araçlar da olağan haciz ile aynıdır. Farkı hızıdır: bloke, borçlu haberdar olmadan uygulanabildiğinden tepki süresi fiilen kısalır.
Hangi Yol, Hangi Merci
- Takibin dayanağına, borcun varlığına veya miktarına yönelik itirazlar, takip türüne göre icra dairesine ya da icra mahkemesine yöneltilir.
- İcra dairesinin yaptığı işlemin kanuna aykırı olduğu veya hadiseye uygun düşmediği iddiası şikayet konusudur ve icra mahkemesine yapılır.
- Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu iddiası istihkak prosedürüyle ileri sürülür.
- Borcun bulunmadığının tespiti isteniyorsa menfi tespit davası ayrı bir hattır ve genel mahkemede görülür.
Süre: Yedi Gün ve İstisnaları
Şikayet kural olarak işlemin öğrenildiği tarihten itibaren yedi gün içinde yapılır. Kamu düzenine aykırılık oluşturan ve bir hakkın yerine getirilmemesine ilişkin hâllerde süre koşulu farklı değerlendirilir. Haczedilmezlik iddiası ise uygulamada haczin öğrenilmesinden itibaren işleyen süreye tabidir; bu nedenle bloke fark edildiği gün not düşülmesi gerekir. Yetkili mahkeme, takibin yapıldığı icra dairesinin bağlı bulunduğu icra mahkemesidir; HMK'nın genel yetki kuralları burada doğrudan uygulanmaz.
Delil Eksikliği: Hesabın Niteliğini Kim Gösterecek
Uygulamadaki en yaygın sorun, hesaba giren paranın kaynağının gösterilememesidir. Maaş, emekli aylığı, nafaka veya sosyal yardım niteliğindeki ödemeler bakımından farklı korumalar söz konusudur; ancak banka hesabı tek bir havuz gibi göründüğünden, korumanın uygulanabilmesi için ödemenin niteliğinin belgelenmesi gerekir. Bu nedenle şikayet dilekçesine işveren yazısı, sosyal güvenlik kaydı veya ödeme açıklamalarını gösteren hesap dökümü eklenmelidir.
- Ücret üzerindeki haczin kanunda öngörülen orana uygun uygulanıp uygulanmadığı denetlenir; nafaka alacakları bakımından ayrı kural geçerlidir.
- Emekli aylıkları bakımından sosyal güvenlik mevzuatındaki koruma ve muvafakat hâli ayrıca değerlendirilir.
- Ortak hesaplarda payın kime ait olduğu, hesap açılış belgeleriyle ortaya konulur.
- Aynı borç için birden çok hesaba uygulanan blokede, aşan kısmın kaldırılması ayrıca talep edilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; takibin türü ve hesabın niteliği sonucu değiştirir. Süreler kısa olduğu için bloke öğrenildiğinde vakit kaybetmeden hukuki destek alınması yerinde olur.