İcra takibinin satış aşaması, borçlu ve alacaklı bakımından en dar zamanlı bölümdür. İİK ve HMK çerçevesinde bu aşamada yapılan itirazların büyük kısmı esasa girilmeden reddedilir; sebebi çoğu zaman iddianın yanlış olması değil, yanlış mercie ve yanlış yolla götürülmesidir.
Şikayet, İtiraz ve Dava Ayrımı
İcra dairesinin işlemine karşı gidilecek yol şikayettir ve muhatabı takibin yapıldığı yerdeki icra mahkemesidir. Buna karşılık takibin dayanağına yönelik itirazlar farklı bir usule tabidir; borca ve imzaya itiraz ile şikayet birbirinin yerine kullanılamaz. Mal beyanında bulunmamanın yaptırımı ise ayrı bir yargılamanın konusudur ve icra ceza yargılaması olarak yürütülür. Bu üç yolun karıştırılması, dosyanın en sık kaybedildiği noktadır.
Satış Aşamasında Kontrol Edilecek Halkalar
- Kıymet takdiri raporunun usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği ve rapora karşı itiraz penceresinin kullanılıp kullanılmadığı.
- Satış ilanının ilgililere tebliği ile ilan içeriğinin taşınmazın niteliğini doğru yansıtıp yansıtmadığı.
- Taşınmaz üzerindeki kısıtlamaların, kiracılık durumunun ve muhdesatın ilanda gösterilip gösterilmediği.
- Artırma sürecinin ve teminat koşullarının ilanda duyurulduğu şekilde işletilip işletilmediği.
İhalenin Feshinde Delil Eksikliği
Fesih talebinde bulunan taraf, ihaleye fesat, usulsüzlük veya zarar iddiasını somut belgeyle ortaya koymak zorundadır. Uygulamada en sık görülen eksiklik, tebligat parçalarının dosyaya konulmaması ve zararın nasıl doğduğunun açıklanmamasıdır. Değerin düşük belirlendiği iddiası ileri sürülüyorsa, aynı bölgedeki emsal satış verileri ve varsa kendi aldırılan değerleme raporu ile karşılaştırma yapılmalıdır. Fesih talebi reddedildiğinde para cezası riskinin bulunduğu da göz önünde tutulmalıdır.
Mal Beyanı Yükümlülüğünü Ciddiye Almak
Süresinde verilmeyen ya da gerçeği yansıtmayan mal beyanı, borcun ödenmesini sağlamadığı gibi ayrı bir yaptırım riski doğurur. Beyan verilirken taşınır ve taşınmaz varlıklar, üçüncü kişilerdeki alacaklar ve gelir kaynakları eksiksiz gösterilmeli; sonradan mal edinildiğinde bildirim yükümlülüğünün devam ettiği unutulmamalıdır.
Takvimi Tek Sayfada Tutmak
Kıymet takdirinin tebliği, satış ilanı, artırma günü ve ihale tarihi tek bir çizelgede izlendiğinde hangi işleme karşı hangi tarihe kadar başvurulabileceği görünür hale gelir. Bu çizelge, dosyaya sonradan dahil olan üçüncü kişiler bakımından da yol gösterir.
Yukarıdaki bilgiler genel işleyişi anlatmak içindir. Takibin türü, malın niteliği ve dosyadaki tebligat geçmişi sonucu değiştirebileceğinden, satış aşamasına girmiş bir dosyada vakit kaybetmeden hukuki görüş alınması önerilir.