Haciz uygulanan borçlunun elindeki en değerli şey süredir; ikinci en değerli şey ise doğru mercii seçmektir. İİK uyuşmazlığı türüne göre farklı yollara ayırır: kimi talep icra dairesine, kimi icra hukuk mahkemesine, kimi de genel mahkemeye aittir. Aynı itiraz yanlış kapıya sunulduğunda esasa hiç girilmeden reddedilir ve arada takip kesinleşir.
Takibin Türü Yol Haritasını Belirler
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz doğrudan icra dairesine yapılır ve takibi durdurur. Kambiyo senetlerine özgü takipte ise borca itiraz icra mahkemesine yapılır ve kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; ayrıca tedbir talep edilmesi gerekir. İlamlı takipte itiraz yolu yoktur; icranın geri bırakılması istenir. Bu üç yolu birbirine karıştırmak, borçlu tarafında en sık rastlanan usul hatasıdır.
İcra Mahkemesinin Görev Alanı
- Şikâyet: haciz işleminin usule aykırı yapılması, haczedilmezlik iddiası, kıymet takdirine ve satış ilanına yönelik itirazlar.
- İtirazın kaldırılması ve icra inkâr tazminatı talepleri.
- İmzaya itiraz ve borca itirazın incelenmesi.
- İhalenin feshi istemleri.
Buna karşılık menfi tespit ve istirdat davaları ile üçüncü kişinin istihkak iddiasının esasa ilişkin bölümü genel mahkemelerin alanına girer. Görev kamu düzenindendir; taraflar anlaşarak değiştiremez.
Haczedilmezlik İddiasında Delil Eksikliği
Maaş haczinde kesinti oranı, ev eşyasında zorunluluk niteliği, aracın mesleki kullanım aracı olup olmadığı gibi iddialar soyut bırakıldığında reddedilir. Şikâyet süresi öğrenmeden itibaren işlediği için, haciz tutanağının tebliğ veya öğrenme tarihi kanıtlanabilir biçimde saklanmalıdır.
- Haciz tutanağının örneği alınır, hangi malın hangi sıfatla haczedildiği not edilir.
- Ücret bordrosu, banka hesap dökümü ve emekli maaşı kaydı gibi belgeler eş zamanlı toplanır.
- Üçüncü kişiye ait mal iddiasında fatura, tapu, ruhsat ve ödeme akışı birlikte sunulur.
- Ödeme yapıldıysa dekont ile takip dosya numarası eşleştirilir; açıklamasız ödemeler ispat gücünü zayıflatır.
Yetki İtirazı ve Zamanlama
Takibin yapıldığı icra dairesinin yetkisine itiraz, borca itirazla birlikte ve süresinde yapılmalıdır. Yetkiye itiraz edilmemesi takibin yapıldığı yeri kabul anlamına gelir. Ayrıca yetki itirazı tek başına takibi durdurmayabileceğinden, borca itirazın da ayrıca ve açıkça yapılması gerekir.
Bu metin bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takip dosyasındaki tebliğ tarihleri ve senedin niteliği sonucu doğrudan etkilediğinden, itiraz yolunu seçmeden önce dosyanın bir avukatça incelenmesi önerilir.