İlamsız takip, alacaklının elinde mahkeme kararı olmadan başlatabildiği bir yoldur. Bu kolaylığın karşılığı, borçluya tanınan kısa ama etkili itiraz hakkıdır. Ödeme emrini alan kişinin yaptığı en pahalı hata, itirazı ihmal edip sonradan esas hakkında savunma yapmaya çalışmaktır; çünkü süresinde itiraz edilmeyen takip kesinleşir ve tartışma alanı büyük ölçüde kapanır.
Ödeme Emri Elinize Geçtiğinde İlk Yedi Gün
İİK uyarınca ilamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi tebliğden itibaren yedi gündür. İtiraz icra dairesine yapılır ve alacaklının açacağı bir dava olmadıkça takibi durdurur. Elde olmayan bir sebeple bu süre kaçırılmışsa, engelin kalktığı tarihten itibaren üç gün içinde icra mahkemesine gecikmiş itiraz yolu değerlendirilebilir. Ayrıca mal beyanında bulunma yükümlülüğü de aynı yedi günlük süreye bağlıdır ve bu yükümlülüğün ihlali ayrı yaptırım doğurur.
Yetki İtirazının Ayrı Bir Kural Olması
Takibin yapıldığı icra dairesi yetkisizse, bu husus ancak süresi içinde ve esasa ilişkin itirazla birlikte ileri sürülürse sonuç doğurur. Sadece yetkiye itiraz edilip borca itiraz edilmezse, yetki sorunu çözüldüğünde alacak yönünden takip kesinleşmiş olur. Bu ikili yapının gözden kaçması, uygulamada en sık rastlanan hak kaybı sebeplerinden biridir.
Borçlunun Kullanabileceği Savunma Kalemleri
- Borcun tamamına veya bir kısmına itiraz
- İmzaya itiraz (senede dayalı takiplerde ayrıca ve açıkça yapılmalıdır)
- Faiz oranına, işleyiş tarihine veya ferilerine itiraz
- Zamanaşımı def'i
- Ödeme, takas veya ibra iddiası
Delil Eksikliği İtirazı Nasıl Zayıflatır
İtiraz dilekçesi, sonraki aşamanın sınırlarını çizer. İtirazın iptali veya kaldırılması aşamasında, ödeme emrine karşı hiç ileri sürülmemiş bir sebebin sonradan eklenmesi kabul görmez. Bu nedenle ödeme iddiası varsa dekont ve banka kaydı, borcun sona erdiği iddiası varsa ibraname baştan hazırlanmalıdır. Nakit ödeme yapıldığı hâlde belge alınmamışsa, itiraz teknik olarak doğru olsa da ispatı zorlaşır.
Kesinleşmiş Takipte Kalan İmkânlar
Takip kesinleşmiş olsa bile borçlunun eli tamamen bağlı değildir. Borcun bulunmadığının veya sona erdiğinin tespiti için menfi tespit ve istirdat yolları, haczedilemezlik şikâyeti ve usulsüz tebligat iddiası gündeme gelebilir. Özellikle tebligatın usule aykırı yapıldığı durumda, öğrenme tarihi esas alınarak sürelerin yeniden değerlendirilmesi mümkündür.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeveyi anlatmakta olup her takip dosyasının dayanağı, tebligat tarihi ve alacağın kaynağı farklıdır. Yedi günlük sürenin kısalığı dikkate alındığında, ödeme emrini aldığınız gün profesyonel değerlendirme almanız fayda sağlar.