İlamsız takip, elinde ilam bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; buna karşılık borçluya da kısa süreli fakat güçlü bir savunma imkânı tanır. Banka hesabına elektronik haciz konulduğunu öğrenen borçlunun ilk sorusu genellikle "nereye başvuracağım" olur. Yanıt, itiraz mı yoksa şikâyet mi söz konusu olduğuna göre değişir.
Takibin Yapılacağı İcra Dairesi ve Yetki İtirazı
İcra takiplerinde yetki, kural olarak genel mahkemelerin yetki kurallarına paralel biçimde belirlenir; borçlunun yerleşim yeri icra dairesi ile sözleşmenin ifa yeri icra dairesi başta gelir. Borçlu, icra dairesinin yetkisine itiraz edecekse bunu ödeme emrine itiraz süresi içinde ve esasa ilişkin itirazlarıyla birlikte ileri sürmelidir. Yalnızca yetkiye itiraz edilip borca itiraz edilmezse, yetki tartışması çözüldüğünde borç kesinleşmiş olabilir. Bu ayrım, uygulamada en pahalı hatalardan biridir.
Yedi Günlük İtiraz Takibi Nasıl Durdurur?
İlamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren yedi gün içinde icra dairesine itiraz ederse takip kendiliğinden durur. İtirazın gerekçe içermesi zorunlu değildir; ancak imzaya itiraz ediliyorsa bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir, aksi hâlde imza kabul edilmiş sayılır. Takip durduğunda topu alacaklı taşır: elinde İcra ve İflas Kanunu'nun aradığı nitelikte belge varsa icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını, yoksa genel mahkemede itirazın iptalini talep eder. Bu iki yolun süreleri ve sonuçları farklıdır; yanlış yolun seçilmesi dosyayı başa döndürür.
E-Haciz Uygulandığında Hangi Mercie Gidilir?
Ödeme emrine itiraz ile icra memuru işlemine şikâyet birbirinden ayrılmalıdır. Haczin usulsüz olduğu, haczedilemeyecek bir mal veya alacak üzerine konulduğu ileri sürülüyorsa yol, icra mahkemesine yapılacak şikâyettir. Şikâyet kural olarak öğrenmeden itibaren yedi gün içinde yapılır; ancak bir hakkın yerine getirilmemesi veya sebepsiz sürüncemede bırakılması hâllerinde süre aranmaz. Kamu düzenine aykırılık oluşturan hâllerde de süre sınırlaması bulunmadığı kabul edilir.
Maaş ve Emekli Aylığı Hacizlerinde Sınırlar
Elektronik haciz uygulamasında en sık karşılaşılan hata, sınırların gözetilmemesidir:
- Maaş ve ücretlerin tamamı haczedilemez; kanunda öngörülen orandan fazlası üzerine haciz konulamaz.
- Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama farklı işler.
- Sosyal güvenlik mevzuatı uyarınca bağlanan aylıklar kural olarak haczedilemez; sınırlı istisnalar bulunur.
- Hesapta biriken paranın kaynağının maaş olduğunun belgelenmesi borçlunun yükümlülüğündedir.
- Aynı borç için birden çok bankaya konulan bloke, toplam alacağı aşacak biçimde sürdürülemez.
Bu nedenle şikâyet dilekçesine hesap ekstresi, maaş bordrosu ve ödemenin kaynağını gösteren işveren yazısının eklenmesi gerekir.
Alacaklı Tarafında Belge Eksikliği
- Takip talebinde alacağın dayanağı somut biçimde gösterilmelidir.
- Faiz türü ve başlangıç tarihi belgeyle desteklenmelidir.
- İtirazın kaldırılması için gereken nitelikteki belgeler baştan tespit edilmelidir.
- Borçlunun adres ve mal varlığı araştırması takiple eş zamanlı yürütülmelidir.
- Tebligatın usulüne uygunluğu dosyadan kontrol edilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü, alacağın dayanağı ve haczin konusu sonucu değiştirir. Süreler çok kısa olduğundan, ödeme emri veya haciz bildirimini aldığınız gün hukuki destek almanız hak kaybını önlemek açısından belirleyicidir.